PharmaVault
گنجینه اطلاعات داروسازی
The Pharmaceutical Information Vault
Excipient monograph · مونوگراف ماده جانبی
pharmavault.ir
Acetic acid, glacial
اسید استیک
1نام‌های رسمی (فارماکوپه‌ای)
- BPGlacial Acetic Acid
- JPGlacial Acetic Acid
- Ph. Eur.Acetic Acid, Glacial
- USP–NFGlacial Acetic Acid
2مترادف‌ها و نام‌های تجاری
Acetic acid; acidum aceticum glaciale; ethanoic acid; ethylic acid; methanecarboxylic acid; vinegar acid; E260
3نام شیمیایی و شماره CAS
Ethanoic acid · [64-19-7]
UNII Q40Q9N063P · PubChem CID 176
4فرمول تجربی و وزن مولکولی
C2H4O2 · 60.05
5طبقه عملکردی
تنظیم‌کننده pH، عامل بافری
محدوده غلظت متداول: — · اشکال دارویی: مایع، استریل (تزریقی/چشمی)
6کاربرد در فرمولاسیون دارویی
عمدتاً به عنوان اسیدی‌کننده و همراه با سدیم استات به صورت بافر استات (مؤثر در حدود pH 3.5–5.5) در فرآورده‌های تزریقی، چشمی، بینی، گوشی، خوراکی و موضعی به کار می‌رود. استیک اسید رقیق خاصیت ضدباکتری و ضدقارچ دارد و در برخی محلول‌های گوشی و شست‌وشو استفاده می‌شود. در غذا نیز به عنوان اسیدی‌کننده و طعم‌دهنده مصرف می‌شود.
7توصیف
مایعی شفاف، بی‌رنگ و فرار با بوی تند و مشخص شبیه سرکه. استیک اسید گلاسیال حدود 99–100٪ وزنی C2H4O2 دارد و با کمی سرد شدن زیر دمای اتاق کریستالیزه می‌شود.
8ویژگی‌های معمول
- نقطه جوش
- حدود 118 °C
- نقطه ذوب
- حدود 16.6 °C (در اتاق خنک جامد می‌شود و نام «گلاسیال» از همین‌جاست)
- چگالی
- حدود 1.05 g/cm³ در 20 °C
- pKa
- 4.76 (در 25 °C)
- نقطه اشتعال
- حدود 39 °C (ظرف بسته)
- حلالیت
- با آب، اتانول، گلیسرول و اتر امتزاج‌پذیر
9پایداری و شرایط نگهداری
پایدار است. در ظرف دربسته، در جای خنک و دور از منابع اشتعال و موادی که با آن واکنش می‌دهند نگهداری شود.
10ناسازگاری‌ها
با مواد قلیایی و کربنات‌ها واکنش می‌دهد. با اکسیدکننده‌های قوی مانند کروم تری‌اکسید، نیتریک اسید، پرکلریک اسید، پراکسیدها و پرمنگنات‌ها ممکن است واکنش شدید یا انفجاری بدهد و به بسیاری از فلزات حمله می‌کند.
11روش تولید
بیشتر استیک اسید از کربونیلاسیون متانول با کربن مونوکسید روی کاتالیزور رودیوم یا ایریدیوم تولید می‌شود؛ روش‌های قدیمی‌تر شامل اکسیداسیون استالدهید یا هیدروکربن‌هاست. سرکه (استیک اسید رقیق) از اکسیداسیون باکتریایی اتانول به دست می‌آید.
12ایمنی
محلول‌های رقیق، آن‌گونه که در غذا و دارو به کار می‌روند، به‌خوبی تحمل می‌شوند و JECFA برای دریافت روزانه مجاز آن محدودیتی تعیین نکرده است. اسید غلیظ خورنده است: پوست، چشم و غشاهای مخاطی را می‌سوزاند و بلع آن می‌تواند آسیب شدید مری و معده ایجاد کند. بخار آن مجاری تنفسی را تحریک می‌کند.
13احتیاط‌های کار با ماده
اسید غلیظ را زیر هود یا در محیط با تهویه مناسب و با دستکش، محافظ چشم یا محافظ صورت و لباس محافظ کار کنید. قابل اشتعال است؛ از حرارت و شعله دور نگه داشته شود. پاشش آن روی بدن باید با مقدار زیادی آب شسته شود.
14وضعیت رگولاتوری
در فهرست GRAS قرار دارد. در اروپا به عنوان افزودنی غذایی پذیرفته شده است (E260). در راهنمای ICH Q3C جزو حلال‌های باقی‌مانده کلاس 3 طبقه‌بندی شده است. در FDA Inactive Ingredient Database (فرآورده‌های تزریقی، بینی، چشمی، گوشی، خوراکی و موضعی) و در داروهای تزریقی و غیرتزریقی مجاز در اروپا وجود دارد.
15مواد مرتبط
استیک اسید رقیق (برای نمونه Acetic Acid در USP–NF با 36–37٪ وزنی)؛ سدیم استات؛ پتاسیم استات.
16توضیحات
برای تنظیم pH در کار فرمولاسیون، گریدهای رقیق بسیار راحت‌ترند. استیک اسید گلاسیال ممکن است در انبار سرد جامد شود؛ گرم کردن ملایم ظرف آن را بدون تأثیر بر کیفیت دوباره مایع می‌کند.