PharmaVault
گنجینه اطلاعات داروسازی
The Pharmaceutical Information Vault
Excipient monograph · مونوگراف ماده جانبی
pharmavault.ir
Adipic acid
اسید آدیپیک
1نام‌های رسمی (فارماکوپه‌ای)
- BPAdipic Acid
- Ph. Eur.Adipic Acid
- USP–NFAdipic Acid
2مترادف‌ها و نام‌های تجاری
Acidum adipicum; adipinic acid; butane-1,4-dicarboxylic acid; hexanedioic acid; 1,4-butanedicarboxylic acid; E355
3نام شیمیایی و شماره CAS
Hexanedioic acid · [124-04-9]
UNII 76A0JE0FKJ · PubChem CID 196
4فرمول تجربی و وزن مولکولی
C6H10O4 · 146.14
5طبقه عملکردی
تنظیم‌کننده pH، عامل بافری
محدوده غلظت متداول: — · اشکال دارویی: جامد
6کاربرد در فرمولاسیون دارویی
به عنوان اسیدی‌کننده و عامل بافری در غذا و دارو و به عنوان جزء اسیدی قرص‌ها و گرانول‌های جوشان به کار می‌رود که رطوبت‌گیری کم آن در این کاربرد مزیت است. در قرص‌های ماتریکسی آب‌دوست برای ایجاد ریزمحیط اسیدی و رهش مستقل‌تر از pH داروهای باز ضعیف استفاده شده است. طعم‌دهنده‌ای با طعم ترش ملایم نیز هست.
7توصیف
کریستال یا پودر کریستالی سفید یا تقریباً سفید، بی‌بو و غیررطوبت‌گیر با طعم کمی اسیدی.
8ویژگی‌های معمول
- نقطه ذوب
- حدود 151–154 °C
- pKa
- pKa1 حدود 4.4؛ pKa2 حدود 5.4 (در 25 °C)
- حلالیت
- در آب سرد کم محلول و در آب جوش به‌راحتی محلول؛ محلول در اتانول و متانول؛ بسیار کم محلول در هیدروکربن‌ها
- رطوبت‌گیری
- عملاً رطوبت‌گیر نیست
9پایداری و شرایط نگهداری
در حالت جامد پایدار است. در ظرف کاملاً بسته، در جای خنک و خشک نگهداری شود.
10ناسازگاری‌ها
با اکسیدکننده‌های قوی و بازهای قوی ناسازگار است؛ به عنوان یک اسید دی‌کربوکسیلیک با مواد قلیایی و کربنات‌ها واکنش می‌دهد.
11روش تولید
در صنعت از اکسیداسیون مخلوط سیکلوهگزانول و سیکلوهگزانون با نیتریک اسید و سپس تبلور تهیه می‌شود؛ ماده واسط مهمی در تولید نایلون 6,6 است.
12ایمنی
سمیت خوراکی آن کم است و در مقادیر مصرفی در غذا و دارو غیرمحرک است؛ عمدتاً به صورت تغییرنیافته از ادرار دفع می‌شود. JECFA مقدار ADI را 0–5 mg/kg وزن بدن تعیین کرده است. گردوغبار آن ممکن است چشم و مجاری تنفسی را تحریک کند.
13احتیاط‌های کار با ماده
احتیاط‌های معمول متناسب با مقدار ماده رعایت شود. محافظ چشم و دستکش توصیه می‌شود؛ از ایجاد گردوغبار خودداری شود، زیرا گردوغبار ریز آن می‌تواند با هوا مخلوط قابل انفجار تشکیل دهد.
14وضعیت رگولاتوری
در فهرست GRAS قرار دارد. در اروپا به عنوان افزودنی غذایی پذیرفته شده است (E355). در FDA Inactive Ingredient Database (فرآورده‌های خوراکی) و در داروهای غیرتزریقی مجاز در اروپا وجود دارد.
15مواد مرتبط
سیتریک اسید؛ فوماریک اسید؛ مالیک اسید؛ سوکسینیک اسید؛ تارتاریک اسید.
16توضیحات
در مقایسه با سیتریک و تارتاریک اسید، آدیپیک اسید آهسته‌تر حل می‌شود و رطوبت‌گیری بسیار کمتری دارد؛ بنابراین فرآورده‌های جوشان تهیه‌شده با آن در طول نگهداری کمتر دچار واکنش زودرس می‌شوند، ولی کربن دی‌اکسید را آهسته‌تر آزاد می‌کنند.