PharmaVault
گنجینه اطلاعات داروسازی
The Pharmaceutical Information Vault
Excipient monograph · مونوگراف ماده جانبی
pharmavault.ir
Agar
آگار
1نام‌های رسمی (فارماکوپه‌ای)
- BPAgar
- JPAgar
- Ph. Eur.Agar
- USP–NFAgar
2مترادف‌ها و نام‌های تجاری
Agar-agar; Bengal isinglass; Ceylon isinglass; Chinese isinglass; gelose; Japanese isinglass; E406
3نام شیمیایی و شماره CAS
Agar (polysaccharide mixture of agarose and agaropectin from red algae) · [9002-18-0]
4فرمول تجربی و وزن مولکولی
پلیمر، مخلوط یا ماده با ترکیب متغیر — فرمول مولکولی واحد ندارد.
5طبقه عملکردی
عامل ژل‌ساز، اصلاح‌کننده ویسکوزیته
محدوده غلظت متداول: — · اشکال دارویی: مایع، نیمه‌جامد
6کاربرد در فرمولاسیون دارویی
به عنوان عامل ژل‌ساز، تعلیق‌کننده، پایدارکننده امولسیون و غلیظ‌کننده، در شیاف‌ها و لوبریکانت‌های جراحی، و گاهی به عنوان چسباننده یا متلاشی‌کننده قرص به کار می‌رود. همچنین ملین حجم‌دهنده است و ژل‌ساز استاندارد محیط‌های کشت میکروبی (معمولاً حدود 1–2٪) به شمار می‌رود. در غذا به عنوان ژل‌ساز و پایدارکننده مصرف می‌شود.
7توصیف
به صورت نوارها، پولک‌ها یا گرانول‌های نیمه‌شفاف بی‌رنگ تا زرد کم‌رنگ یا به صورت پودر عرضه می‌شود. در حالت مرطوب سخت و چقرمه و در حالت خشک شکننده است، عملاً بی‌بو یا با بوی ضعیف و طعم لعابی دارد. آگار عمدتاً از آگاروز، یک گالاکتان خنثی ژل‌ساز، و آگاروپکتین، بخشی سولفاته و باردارتر، تشکیل شده است.
8ویژگی‌های معمول
- رفتار ژل‌شوندگی
- محلول‌های داغ رقیق (از حدود 0.5–1.5٪) با سرد شدن تا حدود 32–40 °C به ژل سفت تبدیل می‌شوند؛ ژل تا رسیدن به حدود 85 °C یا بالاتر دوباره ذوب نمی‌شود
- افت وزن در خشک کردن
- حداکثر 20٪ وزنی (حد فارماکوپه‌ای)
- حلالیت
- در آب جوش محلول؛ عملاً نامحلول در آب سرد (در آن متورم می‌شود) و در اتانول
- تورم
- چندین برابر وزن خود آب سرد جذب می‌کند
9پایداری و شرایط نگهداری
ژل‌های آگار در دمای اتاق پایدارند، ولی حرارت‌دهی طولانی، به‌ویژه در pH اسیدی، پلیمر را هیدرولیز و ژل را ضعیف می‌کند. فرآورده‌های آبی آن محیط مناسبی برای رشد میکروب‌اند و به نگهدارنده نیاز دارند. در ظرف کاملاً بسته، در جای خنک و خشک نگهداری شود.
10ناسازگاری‌ها
اتانول و تانیک اسید آن را از محلول رسوب می‌دهند. غلظت‌های بالای الکترولیت ژل را تا حدی آب‌زدایی و ویسکوزیته را کم می‌کنند و اسیدهای قوی در حرارت آن را تخریب می‌کنند.
11روش تولید
با آب داغ از جلبک‌های قرمز (رده Rhodophyceae)، عمدتاً گونه‌های Gelidium و Gracilaria، استخراج می‌شود. عصاره صاف، ژل، با انجماد–ذوب یا پرس خالص‌سازی و سپس خشک و آسیاب می‌شود.
12ایمنی
در غذا و داروهای خوراکی به‌طور گسترده مصرف می‌شود و غیرسمی شناخته می‌شود؛ هضم نمی‌شود و از دستگاه گوارش عبور می‌کند. اگر به عنوان ملین حجم‌دهنده بدون آب کافی مصرف شود ممکن است متورم شده و باعث انسداد مری یا روده شود.
13احتیاط‌های کار با ماده
احتیاط‌های معمول متناسب با مقدار ماده رعایت شود. هنگام کار با پودر، محافظ چشم و ماسک گردوغبار توصیه می‌شود.
14وضعیت رگولاتوری
در فهرست GRAS قرار دارد. در اروپا به عنوان افزودنی غذایی پذیرفته شده است (E406). در داروهای غیرتزریقی مجاز در اروپا به کار می‌رود.
15مواد مرتبط
آلژینیک اسید؛ کاراگینان؛ سدیم آلژینات.
16توضیحات
پسماند (هیسترزیس) چشمگیر بین دمای ژل شدن و دمای ذوب، ویژگی‌ای است که آگار را مفید می‌کند: ژل‌های تهیه‌شده با آن در دمای بدن و انکوباسیون جامد می‌مانند. استحکام ژل بسته به منبع جلبک و گرید متفاوت است؛ بنابراین وقتی سفتی ژل اهمیت دارد، گرید باید مشخص شود.