PharmaVault
گنجینه اطلاعات داروسازی
The Pharmaceutical Information Vault
Excipient monograph · مونوگراف ماده جانبی
pharmavault.ir
Calcium carbonate
کربنات کلسیم، کلسیم کربنات
1نام‌های رسمی (فارماکوپه‌ای)
- BPCalcium Carbonate
- JPPrecipitated Calcium Carbonate
- Ph. Eur.Calcium Carbonate
- USP–NFCalcium Carbonate
2مترادف‌ها و نام‌های تجاری
Calcii carbonas; calcium carbonate, precipitated; precipitated chalk; Destab; Millicarb; Omyapure; Pharma-Carb; Vivapress Ca; E170
3نام شیمیایی و شماره CAS
Carbonic acid, calcium salt (1:1) · [471-34-1]
UNII H0G9379FGK · PubChem CID 10112
4فرمول تجربی و وزن مولکولی
CaCO3 · 100.09
5طبقه عملکردی
رقیق‌کننده (پرکننده)، تنظیم‌کننده pH، عامل بافری
محدوده غلظت متداول: — · اشکال دارویی: جامد
6کاربرد در فرمولاسیون دارویی
به عنوان رقیق‌کننده در قرص و کپسول (گریدهای گرانوله ویژه برای پرس مستقیم ساخته می‌شوند)، پایه قرص‌های جویدنی و شیرینی‌های دارویی، عامل بافری و کمک‌کننده انحلال، و کدرکننده و رنگ سفید در پوشش‌ها به کار می‌رود. همچنین به صورت درمانی به عنوان آنتی‌اسید و مکمل کلسیم مصرف می‌شود که در این حالت ممکن است بخش عمده وزن قرص را تشکیل دهد؛ به عنوان افزودنی غذایی نیز کاربرد دارد.
7توصیف
پودر یا بلورهای سفید، بی‌بو و بی‌مزه. گریدهای رسوبی از ذرات ریز تشکیل شده‌اند و گریدهای آسیاب‌شده از سنگ آهک یا گچ طبیعی تهیه می‌شوند.
8ویژگی‌های معمول
- اشکال کریستالی
- کلسیت (رومبوهدرال، فرم پایدار) و آراگونیت (ارتورومبیک)
- چگالی حقیقی
- حدود 2.7 g/cm³ (کلسیت)
- رفتار حرارتی
- در دمای بالاتر از حدود 800 °C به کلسیم اکسید و کربن دی‌اکسید تجزیه می‌شود
- حلالیت
- عملاً نامحلول در آب و اتانول؛ حلالیت در آب با کربن دی‌اکسید و نمک‌های آمونیوم افزایش می‌یابد؛ در اسیدهای رقیق با جوشش حل می‌شود
- pH
- حدود 9 (سوسپانسیون آبی اشباع)
9پایداری و شرایط نگهداری
از نظر شیمیایی پایدار است. در ظرف کاملاً بسته، در جای خنک و خشک نگهداری شود.
10ناسازگاری‌ها
با اسیدها و نمک‌های آمونیوم واکنش داده و کربن دی‌اکسید آزاد می‌کند و می‌تواند pH ریزمحیط فرمولاسیون‌های حاوی داروهای حساس به اسید را بالا ببرد. یون کلسیم با تشکیل کمپلکس، جذب داروهایی مانند تتراسایکلین‌ها و فلوروکینولون‌ها را کاهش می‌دهد.
11روش تولید
کلسیم کربنات رسوبی با عبور دادن کربن دی‌اکسید از سوسپانسیون کلسیم هیدروکسید (حاصل از تکلیس سنگ آهک) یا از واکنش کلسیم کلرید با سدیم کربنات در محلول تهیه می‌شود. کلسیم کربنات آسیاب‌شده از آسیاب و دانه‌بندی سنگ آهک یا گچ طبیعی خالص‌شده به دست می‌آید.
12ایمنی
در مقادیر مصرف به عنوان ماده جانبی غیرسمی شناخته می‌شود. در دوزهای درمانی آنتی‌اسید ممکن است یبوست و بازگشت اسید (acid rebound) ایجاد کند و مصرف طولانی و زیاد، به‌ویژه همراه شیر یا قلیاهای دیگر، می‌تواند به هیپرکلسمی و سندرم شیر-قلیا منجر شود.
13احتیاط‌های کار با ماده
احتیاط‌های معمول متناسب با مقدار ماده رعایت شود. گردوغبار آن ممکن است چشم و دستگاه تنفس را تحریک کند؛ محافظ چشم، دستکش و ماسک گردوغبار توصیه می‌شود.
14وضعیت رگولاتوری
در فهرست GRAS قرار دارد. در اروپا به عنوان افزودنی غذایی پذیرفته شده است (E170). در FDA Inactive Ingredient Database (کپسول، قرص و سایر فرآورده‌های خوراکی) و در داروهای غیرتزریقی مجاز در اروپا وجود دارد.
15مواد مرتبط
کلسیم فسفات دی‌بازیک؛ کلسیم فسفات تری‌بازیک؛ کلسیم سولفات؛ منیزیم کربنات.
16توضیحات
پودر ساده کلسیم کربنات قابلیت تراکم ضعیفی دارد، به همین دلیل گریدهای پرس مستقیم با مقدار کمی چسباننده گرانوله می‌شوند. چگالی بالای آن امکان ساخت قرص‌های کوچک کلسیم با دوز بالا را می‌دهد، ولی در فرمولاسیون‌های جوشان یا اسیدی باید واکنش آن با اسید را در نظر گرفت.