Chlorhexidine gluconate

• BPChlorhexidine Gluconate Solution
• JPChlorhexidine Gluconate Solution
• Ph. Eur.Chlorhexidine Digluconate Solution
• USP–NFChlorhexidine Gluconate Solution

CHG; chlorhexidine digluconate; chlorhexidini digluconatis solutio; Hibiclens; Hibiscrub; Hibitane

1,1′-Hexamethylenebis[5-(4-chlorophenyl)biguanide] di-D-gluconate (supplied as an aqueous solution of about 20% w/v) · [18472-51-0]

UNII MOR84MUD8E · PubChem CID 9552081

C22H30Cl2N10·2C6H12O7 · 897.76

نگهدارنده ضدمیکروبی

محدوده غلظت متداول: — · اشکال دارویی: مایع، نیمه‌جامد

یک ضدعفونی‌کننده بیس‌بیگوانیدی است که به عنوان نگهدارنده ضدمیکروبی در قطره‌های چشمی، محلول‌های لنز تماسی و فرآورده‌های موضعی با غلظت حدود ⁦0.0025–0.01⁩٪ وزنی/حجمی و به عنوان ماده مؤثر فرآورده‌های ضدعفونی‌کننده به کار می‌رود: حدود ⁦0.05⁩٪ برای شستشوی زخم، ⁦0.12–0.2⁩٪ در دهان‌شویه‌ها، ⁦0.5⁩٪ در اتانول ⁦70⁩٪ یا ⁦2⁩٪ در ایزوپروپیل الکل ⁦70⁩٪ برای آماده‌سازی پوست، و ⁦4⁩٪ در اسکراب‌های جراحی دست. اتصال پایدار آن به پوست و مخاط اثر باقیمانده طولانی ایجاد می‌کند.

ماده فارماکوپه‌ای محلولی آبی، شفاف یا کمی اوپالسانت، تقریباً بی‌رنگ یا زرد کم‌رنگ است که حدود ⁦20⁩٪ وزنی/حجمی کلرهگزیدین دی‌گلوکونات دارد؛ عملاً بی‌بو و تلخ است.

مقدار ماده مؤثر

⁦19.0–21.0⁩٪ وزنی/حجمی کلرهگزیدین دی‌گلوکونات در محلول فارماکوپه‌ای

چگالی نسبی

حدود ⁦1.06–1.07⁩

⁦pH⁩

⁦5.5–7.0⁩ (محلول رقیق‌شده تا ⁦5⁩٪)

حلالیت

قابل امتزاج با آب؛ قابل امتزاج با نسبت‌های محدودی از اتانول و استون

طیف ضدمیکروبی

اثر گسترده بر باکتری‌های گرم‌مثبت و گرم‌منفی و مخمرها؛ اثر ضعیف‌تر بر ⁦Pseudomonas⁩ و ⁦Proteus⁩؛ اسپورکش نیست

بین ⁦pH⁩ حدود ⁦5⁩ تا ⁦8⁩ بیشترین پایداری را دارد؛ در ⁦pH⁩ بالاتر از حدود ⁦8⁩ باز کلرهگزیدین رسوب می‌کند و در محلول اسیدی اثر آن کاهش می‌یابد. در دمای بالا هیدرولیز می‌شود و ⁦4⁩-کلروآنیلین تولید می‌کند؛ از این رو استریل کردن حرارتی محلول‌ها محدودیت دارد و این ناخالصی باید کنترل شود. دور از نور و در ظرف کاملاً بسته نگهداری شود. محلول‌های آبی رقیق ممکن است به باکتری‌های گرم‌منفی مقاوم آلوده شوند و باید استریل یا تازه تهیه شوند.

با صابون‌ها و سایر مواد آنیونی مانند سدیم لوریل سولفات، کربومرها، آلژینات‌ها و کتیرا ناسازگار است. با بورات‌ها، بی‌کربنات‌ها، کربنات‌ها، کلریدها، سیترات‌ها، فسفات‌ها و سولفات‌ها نمک‌های کم‌محلول تشکیل می‌دهد که ممکن است از محلول‌های غلیظ‌تر رسوب کنند. سورفکتانت‌های غیریونی، پودرهای نامحلول و چوب‌پنبه اثر آن را کاهش می‌دهند و آب سخت می‌تواند موجب رسوب شود.

باز کلرهگزیدین از واکنش هگزامتیلن‌بیس(دی‌سیان‌دی‌آمید) با ⁦4⁩-کلروآنیلین هیدروکلراید تهیه می‌شود؛ سپس باز همراه گلوکونیک اسید (به صورت گلوکونو-δ-لاکتون) در آب حل می‌شود تا محلول دی‌گلوکونات به دست آید.

از پوست و مخاط به مقدار کمی جذب می‌شود و عموماً به‌خوبی تحمل می‌شود، ولی تحریک پوستی و واکنش‌های آلرژیک، از جمله آنافیلاکسی شدید نادر که مراجع نظارتی درباره آن هشدار داده‌اند، رخ می‌دهد. نباید با گوش میانی، مننژ یا مغز تماس پیدا کند و محلول‌های غلیظ باید از چشم دور نگه داشته شوند. دهان‌شویه‌های آن ممکن است دندان و زبان را لکه‌دار کنند و حس چشایی را تغییر دهند.

احتیاط‌های معمول متناسب با مقدار ماده رعایت شود. محلول غلیظ برای چشم محرک است؛ از محافظ چشم و دستکش استفاده شود.

به عنوان ماده مؤثر ضدعفونی‌کننده در داروهای دارای مجوز و بدون نسخه (⁦OTC⁩) و در وسایل پزشکی به‌طور گسترده مصرف می‌شود؛ به عنوان ماده جانبی، با غلظت کم در برخی فرآورده‌های غیرتزریقی نقش نگهدارنده دارد.

کلرهگزیدین استات (دی‌استات)؛ کلرهگزیدین هیدروکلراید (دی‌هیدروکلراید)؛ الکسیدین؛ پلی‌هگزانید.

نمک دی‌گلوکونات برای فرآورده‌های مایع انتخاب می‌شود، زیرا حلالیت آن در آب بسیار بیشتر از نمک‌های استات یا هیدروکلراید است. برای رقیق کردن از آب خالص‌شده (نرم) به جای آب لوله‌کشی استفاده کنید، از درپوش چوب‌پنبه‌ای پرهیز کنید و برای بهترین توازن بین اثر و پایداری، ⁦pH⁩ را بین حدود ⁦5⁩ و ⁦7⁩ نگه دارید.