PharmaVault
گنجینه اطلاعات داروسازی
The Pharmaceutical Information Vault
Excipient monograph · مونوگراف ماده جانبی
pharmavault.ir
Dextrin
دکسترین
1نام‌های رسمی (فارماکوپه‌ای)
- BPDextrin
- JPDextrin
- Ph. Eur.Dextrin
- USP–NFDextrin
2مترادف‌ها و نام‌های تجاری
British gum; canary dextrin; dextrinum; pyrodextrin; starch gum; white dextrin; yellow dextrin
3نام شیمیایی و شماره CAS
Dextrin (partially hydrolysed starch) · [9004-53-9]
4فرمول تجربی و وزن مولکولی
(C6H10O5)n·xH2O · variable
5طبقه عملکردی
چسباننده (بایندر)، رقیق‌کننده (پرکننده)
محدوده غلظت متداول: — · اشکال دارویی: جامد
6کاربرد در فرمولاسیون دارویی
به عنوان چسباننده (به صورت خمیر یا محلول آبی) و رقیق‌کننده در قرص و کپسول، به عنوان جزء چسبنده و نرم‌کننده شربت‌های روکش قندی و به عنوان غلیظ‌کننده و سفت‌کننده در سوسپانسیون‌ها، خمیرها و فرآورده‌های موضعی به کار می‌رود. به عنوان چسب و در مواد غذایی نیز مصرف گسترده دارد. غلظت آن بسته به نقش آن به‌صورت تجربی انتخاب می‌شود.
7توصیف
پودر یا گرانول سفید، زرد کم‌رنگ یا قهوه‌ای با بوی مشخص ملایم. رنگ و ویژگی‌های آن به روش تبدیل نشاسته بستگی دارد: دکسترین‌های سفید کم‌رنگ‌اند و دکسترین‌های زرد و British gum تیره‌ترند.
8ویژگی‌های معمول
- حلالیت
- به‌راحتی در آب جوش حل و محلول لعابی ایجاد می‌کند؛ در آب سرد به‌کندی حل می‌شود (دکسترین سفید کم‌محلول‌تر از زرد)؛ عملاً نامحلول در اتانول و اتر
- انواع
- دکسترین سفید، دکسترین زرد (canary) و British gum که از نظر درجه تبدیل، رنگ، حلالیت و ویسکوزیته محلول متفاوت‌اند
- ویسکوزیته محلول
- کمتر از خمیر نشاسته؛ دکسترین‌های زرد با تبدیل زیاد محلول‌های غلیظ با ویسکوزیته نسبتاً پایین ایجاد می‌کنند
9پایداری و شرایط نگهداری
در شرایط معمول نگهداری پایدار است. در ظرف کاملاً بسته، در جای خنک و خشک نگهداری شود. محلول‌های آبی آن در صورت نداشتن نگهدارنده مستعد فساد میکروبی‌اند.
10ناسازگاری‌ها
با اکسیدکننده‌های قوی ناسازگار است. گروه‌های انتهایی احیاکننده آن ممکن است در واکنش میلارد با داروهای آمینی شرکت کنند، هرچند کمتر از قندهای احیاکننده.
11روش تولید
از حرارت دادن نشاسته خشک (معمولاً ذرت یا سیب‌زمینی)، با یا بدون مقدار کمی اسید، تهیه می‌شود. حرارت ملایم همراه با اسید دکسترین سفید، حرارت طولانی‌تر در دمای بالاتر دکسترین زرد و دمای بالا با اسید کم یا بدون اسید British gum می‌دهد.
12ایمنی
مانند نشاسته هضم و جذب می‌شود و غیرسمی و غیرمحرک شناخته می‌شود.
13احتیاط‌های کار با ماده
احتیاط‌های معمول متناسب با مقدار ماده رعایت شود. از ایجاد گردوغبار که ممکن است چشم را تحریک کند پرهیز شود؛ گردوغبار ریز مشتقات نشاسته قابلیت انفجار دارد.
14وضعیت رگولاتوری
در فهرست GRAS قرار دارد. در FDA Inactive Ingredient Database (کپسول، سوسپانسیون و قرص خوراکی) و در داروهای غیرتزریقی مجاز در اروپا وجود دارد.
15مواد مرتبط
سیکلودکسترین‌ها؛ دکسترات‌ها؛ مالتودکسترین؛ نشاسته؛ نشاسته پیش‌ژلاتینه.
16توضیحات
دکسترین یک خانواده گسترده است نه یک ماده واحد؛ بنابراین برای رفتار چسبانندگی تکرارپذیر باید گرید فارماکوپه‌ای و مشخصات تأمین‌کننده ثابت شود. امروزه مالتودکسترین که با هیدرولیز آنزیمی یا اسیدی در محلول تهیه می‌شود، به دلیل کیفیت یکنواخت‌تر معمولاً به عنوان چسباننده و پرکننده ترجیح داده می‌شود.