PharmaVault
گنجینه اطلاعات داروسازی
The Pharmaceutical Information Vault
Excipient monograph · مونوگراف ماده جانبی
pharmavault.ir
Diethanolamine
دی‌اتانول آمین
1نام‌های رسمی (فارماکوپه‌ای)
- USP–NFDiethanolamine
2مترادف‌ها و نام‌های تجاری
bis(2-hydroxyethyl)amine; DEA; diethylolamine; 2,2'-dihydroxydiethylamine; diolamine; 2,2'-iminodiethanol
3نام شیمیایی و شماره CAS
2,2'-Iminobisethanol · [111-42-2]
UNII AZE05TDV2V · PubChem CID 8113
4فرمول تجربی و وزن مولکولی
C4H11NO2 · 105.14
5طبقه عملکردی
تنظیم‌کننده pH، عامل بافری
محدوده غلظت متداول: — · اشکال دارویی: نیمه‌جامد
6کاربرد در فرمولاسیون دارویی
به عنوان عامل قلیایی‌کننده و بافری، عامل خنثی‌کننده اسیدهای چرب و پلیمرهای اسیدی برای تشکیل صابون‌های امولسیون‌کننده در امولسیون‌های موضعی، و برای تشکیل نمک‌های دی‌اُلامین محلول در آب داروهای اسیدی به کار می‌رود. آمیدهای اسید چرب آن (مانند cocamide DEA) به عنوان تقویت‌کننده کف و غلیظ‌کننده در محصولات آرایشی مصرف می‌شوند. معمولاً در مقادیر کم و به اندازه لازم برای تنظیم pH یا خنثی کردن اسید مصرف می‌شود.
7توصیف
جامد کریستالی سفید و آب‌گیر (deliquescent) یا مایع ویسکوز شفاف و بی‌رنگ (نزدیک دمای اتاق ذوب می‌شود) با بوی ضعیف آمونیاکی.
8ویژگی‌های معمول
- نقطه ذوب
- حدود 28 °C
- نقطه جوش
- حدود 268 °C
- pKa
- حدود 8.9 (اسید مزدوج)
- حلالیت
- قابل امتزاج با آب، اتانول، استون و گلیسرول؛ کمی محلول در اتر و بنزن
- رطوبت‌گیری
- رطوبت‌گیر؛ آب و کربن دی‌اکسید را از هوا جذب می‌کند
9پایداری و شرایط نگهداری
رطوبت‌گیر و حساس به نور و اکسیژن است که باعث تغییر رنگ می‌شوند. در ظرف کاملاً دربسته، دور از نور و در جای خنک و خشک نگهداری شود؛ به مس و آلیاژهای آن آسیب می‌زند.
10ناسازگاری‌ها
به عنوان آمین نوع دوم با اسیدها نمک و با اسید کلریدها، انیدریدها و استرها آمید تشکیل می‌دهد. با نیتریت‌ها یا دیگر عوامل نیتروزه‌کننده N-نیتروزودی‌اتانول‌آمین سرطان‌زا تشکیل می‌دهد؛ بنابراین نباید با مواد نیتروزه‌کننده ترکیب شود. با اکسیدکننده‌های قوی و با مس و آهن ناسازگار است.
11روش تولید
از واکنش اتیلن اکسید با آمونیاک تهیه می‌شود و مخلوط حاصل از مونو-، دی- و تری‌اتانول‌آمین با تقطیر جدا می‌شود.
12ایمنی
در غلظت‌های بالا برای پوست و به‌ویژه چشم محرک است. IARC آن را احتمالاً سرطان‌زا برای انسان (گروه 2B) طبقه‌بندی کرده است و نگرانی اصلی در عمل تشکیل نیتروزامین‌هاست؛ مصرف آن در محصولات آرایشی در چند حوزه قانونی محدود شده است.
13احتیاط‌های کار با ماده
از دستکش، عینک ایمنی شیمیایی و لباس محافظ استفاده و در محیط با تهویه خوب کار شود؛ این ماده برای چشم خورنده است.
14وضعیت رگولاتوری
در FDA Inactive Ingredient Database برای تعداد محدودی فرآورده وجود دارد. ارزیابی خطر نیتروزامین طبق راهنمای فعلی FDA و EMA باید فرمولاسیون‌های حاوی آن را پوشش دهد.
15مواد مرتبط
مونواتانول‌آمین؛ تری‌اتانول‌آمین؛ دی‌ایزوپروپانول‌آمین؛ دی‌اتانول‌آمیدهای اسید چرب.
16توضیحات
به دلیل نگرانی از نیتروزامین، در فرمولاسیون‌های جدید معمولاً تری‌اتانول‌آمین، آمینومتیل پروپانول یا بازهای معدنی ترجیح داده می‌شوند. در صورت مصرف آن، مقدار نیتریت در دیگر مواد جانبی و آب کنترل و فرآورده از نظر N-نیتروزودی‌اتانول‌آمین آزمایش شود.