PharmaVault
گنجینه اطلاعات داروسازی
The Pharmaceutical Information Vault
Excipient monograph · مونوگراف ماده جانبی
pharmavault.ir
Erythritol
اریتریتول
1نام‌های رسمی (فارماکوپه‌ای)
- BPErythritol
- Ph. Eur.Erythritol
- USP–NFErythritol
2مترادف‌ها و نام‌های تجاری
1,2,3,4-butanetetrol; erythrite; erythritolum; meso-erythritol; tetrahydroxybutane; Zerose; E968
3نام شیمیایی و شماره CAS
(2R,3S)-Butane-1,2,3,4-tetrol · [149-32-6]
UNII RA96B954X6 · PubChem CID 222285
4فرمول تجربی و وزن مولکولی
C4H10O4 · 122.12
5طبقه عملکردی
شیرین‌کننده، رقیق‌کننده (پرکننده)
محدوده غلظت متداول: — · اشکال دارویی: جامد
6کاربرد در فرمولاسیون دارویی
اریتریتول به عنوان شیرین‌کننده حجیم و پرکننده در قرص‌ها، به‌ویژه قرص‌های جویدنی و قرص‌های بازشونده در دهان (ODT)، لوزنج‌های بدون قند و آدامس‌های دارویی به کار می‌رود؛ گریدهای گرانوله قابل پرس مستقیم نیز وجود دارد و ممکن است بخش عمده وزن این قرص‌ها را تشکیل دهد. شیرینی آن حدود 60–70٪ ساکارز است و اغلب همراه با شیرین‌کننده‌های قوی مصرف می‌شود تا طعم متعادل‌تری حاصل شود. در صنایع غذایی و نوشیدنی نیز به عنوان شیرین‌کننده کم‌کالری و غیرپوسیدگی‌زا مصرف گسترده دارد.
7توصیف
یک قند الکلی (پلی‌ال) چهارکربنی که به‌طور طبیعی در برخی میوه‌ها و غذاهای تخمیری یافت می‌شود. پودر یا گرانول کریستالی سفید و بی‌بو با طعم شیرین خالص و احساس خنکی مشخص در دهان است.
8ویژگی‌های معمول
- نقطه ذوب
- حدود 119–123 °C
- حلالیت
- به‌راحتی محلول در آب؛ کمی محلول در اتانول؛ عملاً نامحلول در اتر
- گرمای انحلال
- به‌شدت منفی (گرماگیر) که اثر خنک‌کنندگی بارزی ایجاد می‌کند
- رطوبت‌گیری
- بسیار کم؛ حتی در رطوبت نسبی بالا رطوبت ناچیزی جذب می‌کند
- شیرینی نسبی
- حدود 0.6–0.7 برابر ساکارز
9پایداری و شرایط نگهداری
اریتریتول در برابر حرارت و در محدوده وسیعی از pH پایدار است و چون قند احیاکننده نیست در واکنش قهوه‌ای شدن میلارد شرکت نمی‌کند. در ظرف کاملاً بسته، در جای خنک و خشک نگهداری شود.
10ناسازگاری‌ها
ناسازگاری مهمی شناخته نشده است؛ از تماس با اکسیدکننده‌های قوی خودداری شود.
11روش تولید
در مقیاس صنعتی از تخمیر گلوکز (معمولاً حاصل از هیدرولیز آنزیمی نشاسته) به کمک مخمرهای اسموفیل تولید می‌شود. اریتریتول از محیط تخمیر جدا، خالص‌سازی و کریستالیزه می‌شود.
12ایمنی
بیشتر دوز خوراکی در روده باریک جذب و به‌صورت تغییرنیافته از ادرار دفع می‌شود؛ بنابراین تقریباً انرژی‌زا نیست، قند و انسولین خون را بالا نمی‌برد و توسط باکتری‌های دهان تخمیر نمی‌شود. تحمل گوارشی آن از سایر پلی‌ال‌ها بهتر است، ولی دوزهای زیاد یک‌باره ممکن است باعث تهوع، نفخ یا اثر ملین شود. EFSA در سال 2023 اریتریتول را بازارزیابی کرد و با در نظر گرفتن اثرات گوارشی به عنوان پیامد بحرانی، ADI عددی برای آن تعیین کرد.
13احتیاط‌های کار با ماده
احتیاط‌های معمول متناسب با مقدار ماده رعایت شود. از ایجاد گردوغبار خودداری شود؛ محافظ چشم و دستکش توصیه می‌شود.
14وضعیت رگولاتوری
در ایالات متحده برای مصرف در غذا وضعیت GRAS دارد. در اروپا به عنوان افزودنی غذایی پذیرفته شده (E968) و توسط JECFA ارزیابی شده است. در فرآورده‌های دارویی خوراکی به کار می‌رود.
15مواد مرتبط
ایزومالت؛ مالتیتول؛ مانیتول؛ سوربیتول؛ زایلیتول.
16توضیحات
ترکیب احساس خنکی در دهان، رطوبت‌گیری بسیار کم و بی‌اثری شیمیایی خوب، اریتریتول را برای قرص‌های جویدنی، ODTها و فرآورده‌های بیماران دیابتی جذاب می‌کند. ماده کریستالی گرانوله‌نشده تراکم‌پذیری ضعیفی دارد؛ از این رو برای پرس مستقیم معمولاً از گریدهای گرانوله یا کوپروسس‌شده استفاده می‌شود.