PharmaVault
گنجینه اطلاعات داروسازی
The Pharmaceutical Information Vault
Excipient monograph · مونوگراف ماده جانبی
pharmavault.ir
Hydrochloric acid
اسید کلریدریک
1نام‌های رسمی (فارماکوپه‌ای)
- BPHydrochloric Acid
- JPHydrochloric Acid
- Ph. Eur.Hydrochloric Acid, Concentrated
- USP–NFHydrochloric Acid
2مترادف‌ها و نام‌های تجاری
Chlorhydric acid; hydrogen chloride solution; muriatic acid; spirits of salt; E507
3نام شیمیایی و شماره CAS
Hydrochloric acid (aqueous solution of hydrogen chloride) · [7647-01-0]
UNII QTT17582CB · PubChem CID 313
4فرمول تجربی و وزن مولکولی
HCl · 36.46
5طبقه عملکردی
تنظیم‌کننده pH، عامل بافری
محدوده غلظت متداول: — · اشکال دارویی: مایع، استریل (تزریقی/چشمی)
6کاربرد در فرمولاسیون دارویی
معمولاً پس از رقیق شدن، به عنوان عامل اسیدی‌کننده برای تنظیم pH فرآورده‌های تزریقی، چشمی، بینی، خوراکی و موضعی و برای تشکیل درجای نمک هیدروکلراید داروهای بازی به کار می‌رود. همچنین در آزمایش‌های تجزیه‌ای، ساخت سایر مواد و به عنوان اسیدی‌کننده غذایی مصرف می‌شود.
7توصیف
هیدروکلریک اسید غلیظ مایعی شفاف، بی‌رنگ و دودکننده با بوی تند و محرک است؛ فارماکوپه اروپا و USP–NF غلظت آن را حدود 35–39٪ وزنی HCl تعیین کرده‌اند. هیدروکلریک اسید رقیق (حدود 10٪ HCl) نیز رسمی است و دود نمی‌کند.
8ویژگی‌های معمول
- مقدار
- اسید غلیظ حدود 35–39٪ وزنی HCl؛ اسید رقیق حدود 10٪ HCl
- چگالی
- حدود 1.18 g/cm³ (اسید غلیظ در 20 °C)
- اسیدیته
- اسید معدنی قوی که در آب کاملاً تفکیک می‌شود
- حلالیت
- قابل اختلاط با آب و اتانول
9پایداری و شرایط نگهداری
اسید غلیظ در تماس با هوا گاز هیدروژن کلرید از دست می‌دهد. در ظرف شیشه‌ای یا سایر ظروف بی‌اثر کاملاً بسته، در جای خنک و با تهویه مناسب و دور از فلزات و قلیاها نگهداری شود.
10ناسازگاری‌ها
با قلیاها واکنش شدید می‌دهد. به بسیاری از فلزات حمله می‌کند و هیدروژن قابل اشتعال آزاد می‌سازد. با اکسیدکننده‌هایی مانند هیپوکلریت‌ها یا پرمنگنات‌ها گاز کلر آزاد می‌کند و با فرمالدهید ممکن است ترکیب سرطان‌زای بیس(کلرومتیل) اتر تشکیل دهد. داروها و مواد جانبی حساس به اسید هیدرولیز می‌شوند.
11روش تولید
از حل کردن گاز هیدروژن کلرید در آب تهیه می‌شود. این گاز از ترکیب مستقیم هیدروژن و کلر، به عنوان محصول جانبی کلردار کردن ترکیبات آلی، یا از واکنش سدیم کلرید با سولفوریک اسید به دست می‌آید.
12ایمنی
هیدروکلریک اسید غلیظ خورنده است و باعث سوختگی شدید پوست، چشم و غشاهای مخاطی می‌شود و بخار آن دستگاه تنفسی را تحریک می‌کند. در مقادیر کمی که برای تنظیم pH در داروها به کار می‌رود خطری ندارد و هیدروکلریک اسید رقیق جزء طبیعی شیره معده است.
13احتیاط‌های کار با ماده
با احتیاط بسیار جابه‌جا شود. از دستکش مقاوم به اسید، عینک ایمنی و محافظ صورت استفاده و زیر هود کار شود. همیشه اسید را به آب اضافه کنید و هرگز آب را به اسید نیفزایید. ریختگی‌ها باید با سدیم بی‌کربنات یا باز ضعیف دیگری خنثی شوند.
14وضعیت رگولاتوری
در فهرست GRAS قرار دارد. در اروپا به عنوان افزودنی غذایی پذیرفته شده است (E507). در FDA Inactive Ingredient Database (فرآورده‌های تزریقی، استنشاقی، بینی، چشمی، خوراکی، گوشی و موضعی) و در داروهای تزریقی و غیرتزریقی مجاز در اروپا وجود دارد.
15مواد مرتبط
هیدروکلریک اسید رقیق؛ سدیم هیدروکسید (برای تنظیم pH در جهت مخالف)؛ فسفریک اسید؛ سولفوریک اسید.
16توضیحات
برای تنظیم pH معمولاً از اسید رقیق (مثلاً 1 M یا 10٪) استفاده و به صورت مقادیر کم همراه با هم زدن افزوده می‌شود تا از افت موضعی بیش از حد pH جلوگیری شود. مقدار افزوده‌شده (q.s. تا pH) باید ثبت شود، زیرا یون کلرید وارد می‌کند که می‌تواند از طریق اثر یون مشترک بر حلالیت نمک‌های هیدروکلراید اثر بگذارد.