PharmaVault
گنجینه اطلاعات داروسازی
The Pharmaceutical Information Vault
Excipient monograph · مونوگراف ماده جانبی
pharmavault.ir
Hydroxypropyl betadex
هیدروکسی پروپیل بتا سیکلودکسترین
1نامهای رسمی (فارماکوپهای)
- BPHydroxypropylbetadex
- Ph. Eur.Hydroxypropylbetadex
- USP–NFHydroxypropyl Betadex
2مترادفها و نامهای تجاری
Cavasol W7 HP; HPβCD; 2-hydroxypropyl-β-cyclodextrin; hydroxypropyl-β-cyclodextrin; Kleptose HPB; Trappsol HPB
3نام شیمیایی و شماره CAS
Cyclomaltoheptaose, 2-hydroxypropyl ether (partially substituted β-cyclodextrin) · [128446-35-5]
4فرمول تجربی و وزن مولکولی
C42H70O35·(C3H6O)x · ≈ 1400 (depends on molar substitution)
5طبقه عملکردی
عامل افزایش حلالیت (سالوبیلایزر)
محدوده غلظت متداول: — · اشکال دارویی: مایع، استریل (تزریقی/چشمی)
6کاربرد در فرمولاسیون دارویی
با تشکیل کمپلکسهای درونگیر غیرکووالانسی، حلالیت آبی، پایداری و فراهمی زیستی داروهای کممحلول را افزایش میدهد. در محلولهای خوراکی و اشکال دارویی جامد، فرآوردههای تزریقی (وریدی و عضلانی) و فرآوردههای چشمی، بینی و موضعی به کار میرود؛ غلظت آن از چند درصد تا حدود 40٪ وزنی-حجمی در برخی محلولهای خوراکی و تزریقی متغیر است. همچنین میتواند طعم را بپوشاند و تحریک ناشی از برخی داروها را کاهش دهد.
7توصیف
پودر سفید یا تقریباً سفید، آمورف یا کریستالی و رطوبتگیر، عملاً بیبو و با طعم کمی شیرین. مخلوطی از مشتقات بتاسیکلودکسترین با تعداد و موقعیتهای مختلف گروههای هیدروکسیپروپیل است.
8ویژگیهای معمول
- جایگزینی مولی (MS)
- 0.40–1.50 (فارماکوپه اروپا)؛ گریدهای تزریقی تجاری معمولاً حدود 0.6–0.9
- حلالیت
- بسیار محلول در آب (بیش از 50٪ وزنی-حجمی) و در پروپیلن گلیکول؛ بهراحتی محلول در متانول و اتانول
- قطر حفره
- حدود 0.6–0.65 nm (مانند بتاسیکلودکسترین)
- شکل فیزیکی
- آمورف؛ بهسادگی از محلول کریستالیزه نمیشود
9پایداری و شرایط نگهداری
در حالت جامد، در صورت محافظت از رطوبت زیاد، پایدار است؛ در ظرف کاملاً بسته، در جای خنک و خشک نگهداری شود. محلولهای آبی پایدارند و قابل اتوکلاو هستند، اما پیوندهای گلیکوزیدی با اسیدهای قوی در دمای بالا هیدرولیز میشوند.
10ناسازگاریها
ممکن است با سایر اجزای فرمولاسیون، مثلاً نگهدارندههای ضدمیکروبی مانند پارابنها و بنزالکونیوم کلراید، کمپلکس درونگیر تشکیل دهد و اثربخشی آنها را کاهش دهد. از تماس با اکسیدکنندههای قوی خودداری شود.
11روش تولید
از واکنش بتاسیکلودکسترین با پروپیلن اکساید در محلول آبی قلیایی تهیه میشود و شرایط واکنش میزان جایگزینی را کنترل میکند. محصول خنثی، خالصسازی (مثلاً با دیالیز یا تبادل یونی) و با خشککن پاششی یا انجمادی خشک میشود.
12ایمنی
از راه خوراکی و تزریقی بهخوبی تحمل میشود. پس از مصرف خوراکی جذب بسیار کمی دارد و در کولون تخمیر میشود؛ دوزهای خوراکی زیاد ممکن است مدفوع شل یا اسهال ایجاد کنند. پس از تزریق وریدی به صورت تغییرنیافته از کلیه دفع میشود و سمیت کلیوی آن بسیار کمتر از بتاسیکلودکسترین مادر است. EMA راهنمایی درباره سیکلودکسترینها با آستانههای دوز برای درج در برچسب منتشر کرده است.
13احتیاطهای کار با ماده
احتیاطهای معمول متناسب با مقدار ماده رعایت شود؛ محافظ چشم، دستکش و ماسک گردوغبار توصیه میشود.
14وضعیت رگولاتوری
در FDA Inactive Ingredient Database (تزریق وریدی و عضلانی؛ محلول و قرص خوراکی) و در داروهای تزریقی و غیرتزریقی مجاز در اروپا وجود دارد.
15مواد مرتبط
آلفادکس؛ بتادکس؛ گاماسیکلودکسترین؛ سولفوبوتیلاتر بتاسیکلودکسترین (بتادکس سولفوبوتیل اتر سدیم).
16توضیحات
اثر حلکنندگی به تناسب ابعاد دارو با حفره و به میزان جایگزینی بستگی دارد؛ بنابراین برای هر دارو مطالعه فاز-حلالیت لازم است. مصرف سیکلودکسترین بیش از مقدار لازم ممکن است با نگه داشتن دارو در حالت کمپلکس، جذب را کاهش دهد، و رقیق شدن پس از تجویز دارو را بهسرعت آزاد میکند.