PharmaVault
گنجینه اطلاعات داروسازی
The Pharmaceutical Information Vault
Excipient monograph · مونوگراف ماده جانبی
pharmavault.ir
Isopropyl alcohol
ایزوپروپیل الکل، ایزوپروپانول
1نام‌های رسمی (فارماکوپه‌ای)
- BPIsopropyl Alcohol
- JPIsopropanol
- Ph. Eur.Isopropyl Alcohol
- USP–NFIsopropyl Alcohol
2مترادف‌ها و نام‌های تجاری
Dimethyl carbinol; IPA; isopropanol; 2-propanol; propan-2-ol; sec-propyl alcohol; rubbing alcohol
3نام شیمیایی و شماره CAS
Propan-2-ol · [67-63-0]
UNII ND2M416302 · PubChem CID 3776
4فرمول تجربی و وزن مولکولی
C3H8O · 60.10
5طبقه عملکردی
حلال، هیومکتانت (رطوبت‌گیر)
محدوده غلظت متداول: — · اشکال دارویی: جامد، نیمه‌جامد
6کاربرد در فرمولاسیون دارویی
به عنوان حلال در پوشش فیلمی قرص و گرانولاسیون مرطوب (که در طی خشک کردن حذف می‌شود) و به عنوان حلال و جزء تعدیل‌کننده نفوذ در فرآورده‌های موضعی به کار می‌رود. محلول آبی حدود 60–70٪ حجمی آن ضدعفونی‌کننده مؤثر پوست و سطوح است و به‌طور گسترده در ضدعفونی‌کننده‌های دست و پدهای الکلی مصرف می‌شود. همچنین در استخراج و کریستالیزاسیون داروها و مواد جانبی کاربرد دارد.
7توصیف
مایع شفاف، بی‌رنگ، روان، فرار و قابل اشتعال با بوی مشخص شبیه الکل و طعم کمی تلخ.
8ویژگی‌های معمول
- نقطه جوش
- حدود 82.4 °C
- نقطه ذوب
- حدود −89.5 °C
- چگالی
- حدود 0.786 g/cm³ در 20 °C
- نقطه اشتعال
- حدود 12 °C (فنجان بسته)
- ضریب شکست
- حدود 1.377 در 20 °C
- حلالیت
- قابل اختلاط با آب، اتانول، اتر، کلروفرم و گلیسرین؛ با آب آزئوتروپ (حدود 88٪ وزنی) تشکیل می‌دهد
9پایداری و شرایط نگهداری
در ظرف دربسته، در جای خنک و دارای تهویه مناسب و دور از منابع اشتعال نگهداری شود. در نگهداری طولانی، به‌ویژه در تماس با هوا و نور، ممکن است پراکسید تشکیل شود.
10ناسازگاری‌ها
با اکسیدکننده‌های قوی مانند هیدروژن پراکسید و نیتریک اسید ناسازگار است. الکترولیت‌هایی مانند سدیم کلرید و سدیم سولفات ممکن است آن را از مخلوط‌های آبی جدا (salting out) کنند.
11روش تولید
عمدتاً از هیدراتاسیون پروپن، یا به‌طور غیرمستقیم از طریق سولفوریک اسید یا مستقیماً روی کاتالیزور اسیدی، و به میزان کمتر از هیدروژناسیون کاتالیزوری استون تولید و با تقطیر خالص می‌شود.
12ایمنی
بلع یا استنشاق قابل توجه آن باعث تضعیف دستگاه عصبی مرکزی و تحریک دستگاه گوارش می‌شود؛ سمی‌تر از اتانول است و به استون متابولیزه می‌شود. استعمال مکرر روی پوست باعث خشکی و تحریک می‌شود و در نوزادان جذب قابل توجه از راه پوست ممکن است رخ دهد. در فرآورده‌های خوراکی جز به عنوان حلال فرآیندی که حذف می‌شود نباید به کار رود.
13احتیاط‌های کار با ماده
بسیار قابل اشتعال است. در محیط با تهویه مناسب یا با تهویه موضعی کار شود، دور از منابع اشتعال نگهداری شود، از تجهیزات ضدانفجار و اتصال به زمین استفاده و از محافظ چشم و دستکش استفاده شود.
14وضعیت رگولاتوری
در FDA Inactive Ingredient Database (کپسول و قرص خوراکی به عنوان حلال فرآیندی؛ فرآورده‌های موضعی) و در داروهای غیرتزریقی مجاز در اروپا وجود دارد. در راهنمای ICH Q3C به عنوان حلال باقی‌مانده کلاس 3 (پتانسیل سمیت کم؛ باقی‌مانده تا 5000 ppm بدون نیاز به توجیه قابل قبول است) طبقه‌بندی شده است.
15مواد مرتبط
اتانول؛ پروپان-1-ال (پروپیل الکل)؛ استون.
16توضیحات
برای ضدعفونی پوست، غلظت‌های حدود 60–70٪ حجمی مؤثرتر از الکل خالص‌اند، زیرا برای دناتوره کردن پروتئین‌ها وجود آب لازم است. مقدار حلال باقی‌مانده در فرآورده‌های پوشش‌دار یا گرانوله باید با خشک کردن معتبرسازی‌شده کنترل و با کروماتوگرافی گازی آزمایش شود.