Mannitol

• BPMannitol
• JPD-Mannitol
• Ph. Eur.Mannitol
• USP–NFMannitol

D-Mannitol; mannite; manna sugar; mannitolum; Mannogem; Parteck M; Pearlitol; E421

D-Mannitol · [69-65-8]

UNII 3OWL53L36A · PubChem CID 6251

C6H14O6 · 182.17

رقیق‌کننده (پرکننده)، عامل تنظیم تونیسیته

محدوده غلظت متداول: 10–90% in tablets · اشکال دارویی: جامد، استریل (تزریقی/چشمی)

به‌طور گسترده به عنوان رقیق‌کننده در قرص و کپسول (معمولاً ⁦10–90⁩٪ وزنی)، به‌ویژه در قرص‌های جویدنی و قرص‌های بازشونده در دهان (⁦ODT⁩)، به کار می‌رود، چون رطوبت‌گیر نیست، شیرینی مطبوع دارد و احساس خنکی ایجاد می‌کند. حجم‌دهنده رایج در تزریقی‌های لیوفیلیزه و تنظیم‌کننده تونیسیته در فرآورده‌های تزریقی و چشمی است؛ گریدهای مخصوص پرس مستقیم (گرانوله یا اسپری‌درای) دارد و به عنوان نرم‌کننده در کپسول نرم نیز مصرف می‌شود. از نظر درمانی دیورتیک اسمزی است.

پودر کریستالی یا گرانول روان، سفید و بی‌بو با طعم شیرین در حدود نصف ساکارز و احساس خنکی در دهان.

نقطه ذوب

⁦166–168 °C⁩

حلالیت

به‌راحتی محلول در آب (حدود ⁦1⁩ در ⁦5.5⁩ در ⁦20 °C⁩)؛ خیلی کم محلول در اتانول؛ عملاً نامحلول در اتر

پلی‌مورفیسم

فرم‌های α، β و δ؛ فرم β فرم پایدار تجاری است

چگالی حقیقی

حدود ⁦1.51 g/cm³⁩

غلظت ایزواسموتیک

حدود ⁦5.07⁩٪ در آب

رطوبت‌گیری

غیررطوبت‌گیر

در حالت خشک و در محلول آبی پایدار است و محلول‌ها را می‌توان اتوکلاو کرد. محلول‌های غلیظ (حدود ⁦15–20⁩٪ و بیشتر) با سرد شدن ممکن است کریستالیزه شوند؛ کریستال‌ها باید با گرم کردن دوباره حل شوند و در انفوزیون از فیلتر سر راه استفاده شود. در ظرف کاملاً بسته، در جای خنک و خشک نگهداری شود.

محلول‌های غلیظ (⁦20–25⁩٪) ممکن است با پتاسیم یا سدیم کلرید نمک‌زدایی (⁦salting out⁩) شوند و مانیتول نباید به خون کامل برای تزریق افزوده شود. با برخی یون‌های فلزی (مانند آلومینیوم، مس و آهن) کمپلکس می‌دهد و ناخالصی‌های قند احیاکننده در برخی گریدها با تخریب دارو مرتبط بوده‌اند. گزارش شده است که مانیتول در مقایسه با ساکارز فراهمی زیستی خوراکی برخی داروها را کاهش می‌دهد.

عمدتاً از هیدروژناسیون کاتالیستی محلول‌های قندی حاوی فروکتوز (مانند قند اینورت) و جداسازی مانیتول از سوربیتول با کریستالیزاسیون تولید می‌شود؛ از جلبک دریایی نیز قابل استخراج است.

جذب خوراکی ضعیفی دارد؛ دوزهای خوراکی زیاد (حدود ⁦20 g⁩ یا بیشتر) اسهال اسمزی ایجاد می‌کنند. پس از تزریق وریدی از کلیه فیلتر می‌شود و دیورتیک اسمزی است؛ دوزهای بیش از حد ممکن است اختلال آب و الکترولیت ایجاد کنند. واکنش‌های حساسیتی نادرند.

احتیاط‌های معمول متناسب با مقدار ماده رعایت شود. از ایجاد گردوغبار خودداری شود؛ استفاده از محافظ چشم، دستکش و ماسک گردوغبار توصیه می‌شود.

در اروپا به عنوان افزودنی غذایی پذیرفته شده است (⁦E421⁩) و در آمریکا مصرف آن در غذا مجاز است (⁦21 CFR 180.25⁩). در ⁦FDA Inactive Ingredient Database⁩ (تزریقی وریدی و سایر تزریقی‌ها؛ استنشاقی؛ کپسول، محلول و قرص خوراکی؛ فرآورده‌های چشمی و موضعی) و در داروهای تزریقی و غیرتزریقی مجاز در اروپا وجود دارد.

سوربیتول؛ زایلیتول؛ مالتیتول؛ ایزومالت؛ اریتریتول.

مانیتول کریستالی پودری جریان‌پذیری و تراکم‌پذیری ضعیفی دارد و برای پرس مستقیم از گریدهای گرانوله یا اسپری‌درای استفاده می‌شود. در لیوفیلیزاسیون، مانیتول معمولاً کریستالیزه می‌شود و کیک مناسبی می‌دهد؛ کریستالیزاسیون ناقص یا تشکیل همی‌هیدرات می‌تواند بر پایداری اثر بگذارد و چرخه باید با توجه به آن طراحی شود.