PharmaVault
گنجینه اطلاعات داروسازی
The Pharmaceutical Information Vault
Excipient monograph · مونوگراف ماده جانبی
pharmavault.ir
Oleic acid
اسید اولئیک
1نام‌های رسمی (فارماکوپه‌ای)
- BPOleic Acid
- Ph. Eur.Oleic Acid
- USP–NFOleic Acid
2مترادف‌ها و نام‌های تجاری
(Z)-9-Octadecenoic acid; cis-9-octadecenoic acid; elaic acid; acidum oleicum; red oil
3نام شیمیایی و شماره CAS
(Z)-Octadec-9-enoic acid · [112-80-1]
UNII 2UMI9U37CP · PubChem CID 445639
4فرمول تجربی و وزن مولکولی
C18H34O2 · 282.47
5طبقه عملکردی
افزاینده نفوذ پوستی، سورفکتانت، امولسیفایر
محدوده غلظت متداول: — · اشکال دارویی: نیمه‌جامد
6کاربرد در فرمولاسیون دارویی
به عنوان امولسیفایر (پس از خنثی‌سازی جزئی و تشکیل صابون) در کرم‌ها و لوسیون‌ها، افزایش‌دهنده نفوذ پوستی در فرآورده‌های موضعی و ترانس‌درمال، حل‌کننده و حامل روغنی در فرمولاسیون‌های خوراکی مبتنی بر لیپید و کپسول نرم و نیز به عنوان سورفکتانت یا عامل پراکنده‌کننده در افشانه‌های تحت فشار با دوز مشخص (pMDI) به کار می‌رود.
7توصیف
مایع روغنی زرد تا قهوه‌ای کمرنگ با بو و طعم مشخص شبیه پیه خوک. اولئیک اسید فارماکوپه‌ای از چربی‌های طبیعی به دست می‌آید و علاوه بر اولئیک اسید، اسیدهای چرب دیگری نیز دارد.
8ویژگی‌های معمول
- نقطه انجماد
- حدود 4–10 °C بسته به گرید
- چگالی
- حدود 0.89 g/cm³ در 25 °C
- عدد اسیدی
- حدود 195–204
- عدد یدی
- حدود 85–95
- حلالیت
- عملاً نامحلول در آب؛ با اتانول 95٪، کلروفرم، اتر و روغن‌های ثابت و فرار امتزاج‌پذیر
9پایداری و شرایط نگهداری
در معرض هوا به‌تدریج اکسیژن جذب می‌کند، تیره می‌شود و بوی تند پیدا می‌کند؛ می‌توان آنتی‌اکسیدان‌هایی مانند بوتیل‌هیدروکسی‌تولوئن یا توکوفرول افزود. در ظرف پر و دربسته، دور از نور و در جای خنک نگهداری شود.
10ناسازگاری‌ها
با آلومینیوم، کلسیم، نمک‌های فلزات سنگین، محلول‌های ید، پرکلریک اسید و اکسیدکننده‌ها ناسازگار است. با قلیاها صابون تشکیل می‌دهد و گروه کربوکسیل آزاد آن ممکن است با داروهای بازی واکنش دهد.
11روش تولید
از هیدرولیز چربی‌ها و روغن‌های حیوانی یا گیاهی (مانند پیه یا روغن زیتون) و سپس جداسازی اسیدهای چرب مایع از اسیدهای اشباع جامد و خالص‌سازی با تقطیر به دست می‌آید.
12ایمنی
جزء طبیعی رژیم غذایی است و سمیت خوراکی کمی دارد. در غلظت‌های بیشتر ممکن است پوست را تحریک کند که با اثر افزایش نفوذ آن مرتبط است. تزریق وریدی اولئیک اسید آزاد زیان‌آور است (می‌تواند آسیب حاد ریه ایجاد کند) و جز در فرمولاسیون‌های تأییدشده نباید انجام شود.
13احتیاط‌های کار با ماده
احتیاط‌های معمول متناسب با مقدار ماده رعایت شود. استفاده از محافظ چشم و دستکش توصیه می‌شود؛ ماده ریخته‌شده سطح را لغزنده می‌کند و باید سریعاً پاک شود.
14وضعیت رگولاتوری
در آمریکا با شرایط مشخص به عنوان افزودنی غذایی مجاز است (21 CFR 172.860). در FDA Inactive Ingredient Database (استنشاقی؛ کپسول و محلول خوراکی؛ فرآورده‌های موضعی و ترانس‌درمال) و در داروهای غیرتزریقی مجاز در اروپا وجود دارد.
15مواد مرتبط
اولئیل الکل؛ اتیل اولئات؛ سدیم اولئات؛ استئاریک اسید؛ لینولئیک اسید.
16توضیحات
گریدها در مقدار سایر اسیدهای چرب (مانند لینولئیک و پالمیتیک اسید) و عدد پراکسید متفاوت‌اند؛ برای فرآورده‌های استنشاقی و حساس به اکسایش، گریدهای کم‌پراکسید و با خلوص بالا ترجیح داده می‌شوند.