PharmaVault
گنجینه اطلاعات داروسازی
The Pharmaceutical Information Vault
Excipient monograph · مونوگراف ماده جانبی
pharmavault.ir
Sodium alginate
سدیم آلژینات
1نام‌های رسمی (فارماکوپه‌ای)
- BPSodium Alginate
- Ph. Eur.Sodium Alginate
- USP–NFSodium Alginate
2مترادف‌ها و نام‌های تجاری
Algin; alginic acid, sodium salt; natrii alginas; sodium polymannuronate; Kelcosol; Keltone; Manucol; Protanal; E401
3نام شیمیایی و شماره CAS
Sodium salt of alginic acid, a linear copolymer of (1→4)-linked β-D-mannuronic acid and α-L-guluronic acid residues · [9005-38-3]
4فرمول تجربی و وزن مولکولی
(C6H7NaO6)n · ≈ 10 000–600 000 (grade-dependent); repeat unit 198.11
5طبقه عملکردی
عامل ژل‌ساز، اصلاح‌کننده ویسکوزیته، چسباننده (بایندر)، متلاشی‌کننده (دیس‌اینتگرانت)
محدوده غلظت متداول: 1–3% binder · 2.5–10% disintegrant · اشکال دارویی: مایع، جامد، نیمه‌جامد
6کاربرد در فرمولاسیون دارویی
به عنوان عامل تعلیق‌دهنده و غلیظ‌کننده (1–5٪)، پایدارکننده امولسیون (1–3٪)، چسباننده قرص (1–3٪) و متلاشی‌کننده قرص (2.5–10٪)، و در خمیرها و کرم‌ها (5–10٪) به کار می‌رود. همچنین در ماتریکس‌های آب‌دوست رهش تعدیل‌شده، میکروانکپسولاسیون و ساخت دانه‌ها (bead) با ژل‌شدن یونی (ionotropic gelation) با یون کلسیم، و همراه با سدیم بی‌کربنات و کلسیم کربنات در فرآورده‌های تشکیل‌دهنده لایه شناور (raft) برای ریفلاکس معده به مری مصرف می‌شود. کلسیم آلژینات حاصل از آن در پانسمان زخم کاربرد دارد.
7توصیف
پودر بی‌بو، تقریباً بی‌مزه، سفید تا قهوه‌ای مایل به زرد کم‌رنگ. از جلبک‌های قهوه‌ای استخراج می‌شود؛ نسبت و توالی بلوک‌های مانورونیک (M) و گولورونیک (G) اسید که به منبع جلبک بستگی دارد، قدرت ژل و ویسکوزیته هر گرید را تعیین می‌کند.
8ویژگی‌های معمول
- ویسکوزیته
- حدود 20–400 mPa s برای محلول آبی 1٪ در 20 °C، بسته به گرید
- pH
- حدود 7 (محلول آبی 1٪)
- کاهش وزن در خشک کردن
- حداکثر 15٪ وزنی
- حلالیت
- به‌آهستگی در آب حل می‌شود و محلول کلوئیدی ویسکوز می‌دهد؛ عملاً نامحلول در اتانول، اتر، کلروفرم و اسیدهای آبی با pH کمتر از حدود 3
- ژل‌شدن
- با کلسیم و سایر کاتیون‌های دوظرفیتی ژل تشکیل می‌دهد؛ در pH پایین به صورت آلژینیک اسید رسوب می‌کند
9پایداری و شرایط نگهداری
ماده‌ای رطوبت‌گیر است که در صورت نگهداری در ظرف دربسته در جای خنک و خشک پایدار است. محلول‌های آبی در pH 4–10 پایدارترند؛ با حرارت یا اتوکلاو به دلیل دپلیمریزاسیون ویسکوزیته خود را از دست می‌دهند و مستعد آلودگی میکروبی‌اند، بنابراین به نگهدارنده نیاز دارند.
10ناسازگاری‌ها
با مشتقات آکریدین، کریستال ویوله، فنیل‌مرکوریک استات و نیترات، نمک‌های کلسیم، فلزات سنگین و اتانول با غلظت بیش از حدود 5٪ ناسازگار است. غلظت‌های کم الکترولیت ویسکوزیته را افزایش می‌دهند، ولی غلظت‌های زیاد باعث نمک‌زدایی (salting out) می‌شوند.
11روش تولید
جلبک‌های قهوه‌ای (Phaeophyceae، مانند گونه‌های Laminaria و Macrocystis) با قلیای رقیق استخراج می‌شوند؛ آلژینیک اسید با اسید یا به صورت کلسیم آلژینات رسوب داده و خالص‌سازی می‌شود و سپس با سدیم کربنات یا هیدروکسید به نمک سدیم تبدیل، خشک و آسیاب می‌شود.
12ایمنی
در فرآورده‌های خوراکی و موضعی و مواد غذایی به‌طور گسترده مصرف می‌شود و عموماً غیرسمی و غیرمحرک شناخته می‌شود. هضم نمی‌شود و عمدتاً بدون تغییر از روده عبور می‌کند. استنشاق گردوغبار آن ممکن است باعث تحریک تنفسی شود.
13احتیاط‌های کار با ماده
احتیاط‌های معمول متناسب با مقدار ماده رعایت شود. از ایجاد گردوغبار خودداری شود؛ محافظ چشم، دستکش و ماسک گردوغبار توصیه می‌شود.
14وضعیت رگولاتوری
در فهرست GRAS قرار دارد. در اروپا به عنوان افزودنی غذایی پذیرفته شده است (E401). در FDA Inactive Ingredient Database (کپسول، سوسپانسیون و قرص خوراکی) و در داروهای غیرتزریقی مجاز در اروپا وجود دارد.
15مواد مرتبط
آلژینیک اسید؛ کلسیم آلژینات؛ پتاسیم آلژینات؛ پروپیلن گلیکول آلژینات.
16توضیحات
برای جلوگیری از تشکیل کلوخه، پودر را به‌آهستگی به آب در حال هم‌زدن شدید اضافه کنید یا ابتدا آن را با یک غیرحلال مانند گلیسرول یا اتانول خیس کنید. گریدهای غنی از گولورونیک اسید ژل‌های کلسیمی محکم و شکننده، و گریدهای غنی از مانورونیک اسید ژل‌های نرم‌تر و الاستیک‌تر می‌دهند.