PharmaVault
گنجینه اطلاعات داروسازی
The Pharmaceutical Information Vault
Excipient monograph · مونوگراف ماده جانبی
pharmavault.ir
Sodium chloride
سدیم کلراید، کلرید سدیم، نمک
1نام‌های رسمی (فارماکوپه‌ای)
- BPSodium Chloride
- JPSodium Chloride
- Ph. Eur.Sodium Chloride
- USP–NFSodium Chloride
2مترادف‌ها و نام‌های تجاری
Common salt; halite; natrii chloridum; rock salt; saline; sea salt; table salt
3نام شیمیایی و شماره CAS
Sodium chloride · [7647-14-5]
UNII 451W47IQ8X · PubChem CID 5234
4فرمول تجربی و وزن مولکولی
NaCl · 58.44
5طبقه عملکردی
عامل تنظیم تونیسیته
محدوده غلظت متداول: up to 0.9% · اشکال دارویی: استریل (تزریقی/چشمی)
6کاربرد در فرمولاسیون دارویی
سدیم کلرید عمدتاً برای تنظیم تونیسیته در محلول‌های تزریقی، چشمی، بینی و شستشو به کار می‌رود؛ محلول 0.9٪ وزنی/حجمی با سرم ایزواسموتیک است. همچنین به عنوان عامل اسمزی در قرص‌های پمپ اسمزی و سایر قرص‌های رهش کنترل‌شده، عامل کانال‌ساز و رقیق‌کننده در قرص و کپسول، برای افزایش ویسکوزیته مایعات غلیظ‌شده با سورفکتانت مانند شامپوها، و برای تنظیم ژل‌شدن و تورم پلیمرها مصرف می‌شود.
7توصیف
کریستال‌های مکعبی بی‌رنگ یا پودر کریستالی سفید با طعم شور. در رطوبت نسبی بالاتر از حدود 75٪ کمی رطوبت‌گیر است.
8ویژگی‌های معمول
- نقطه ذوب
- 801 °C
- حلالیت
- به‌راحتی محلول در آب (حدود 1 در 2.8 در 20 °C)؛ کمی محلول در اتانول؛ محلول در گلیسرول (حدود 1 در 10)
- چگالی
- حدود 2.17 g/cm³
- اسمولالیته
- حدود 290 mOsm/kg برای محلول 0.9٪
- pH
- 6.7–7.3 (محلول آبی اشباع)
9پایداری و شرایط نگهداری
بسیار پایدار است. محلول‌های آبی پایدارند و می‌توان آن‌ها را با اتوکلاو یا فیلتراسیون استریل کرد، ولی در طول نگهداری ممکن است باعث جدا شدن ذرات شیشه از برخی انواع ظروف شیشه‌ای شوند. در ظرف کاملاً بسته در جای خشک نگهداری شود.
10ناسازگاری‌ها
محلول‌های آبی برای آهن خورنده‌اند و نمک‌های نقره، سرب و جیوه را رسوب می‌دهند. اکسیدکننده‌های قوی از محلول‌های اسیدی‌شده کلر آزاد می‌کنند. سدیم کلرید می‌تواند سایر مواد محلول را نمک‌زدایی (salting out) کند، حلالیت برخی نگهدارنده‌ها مانند متیل‌پارابن را کم کند و ویسکوزیته ژل‌های کاربومر و برخی محلول‌های اترهای سلولزی را کاهش دهد.
11روش تولید
از استخراج نمک سنگی، تبخیر آب دریا یا تبخیر آب‌نمک پمپ‌شده از ذخایر زیرزمینی و سپس خالص‌سازی و تبلور مجدد به دست می‌آید.
12ایمنی
سدیم کلرید الکترولیت اصلی مایع خارج سلولی است و در مقادیر مصرفی به عنوان ماده کمکی غیرسمی است. مصرف یا انفوزیون بیش از حد ممکن است باعث هیپرناترمی، احتباس مایعات و افزایش فشار خون شود؛ بنابراین بار سدیم فرمولاسیون‌ها باید در بیماران دچار نارسایی قلبی، فشار خون بالا یا اختلال کلیوی در نظر گرفته شود. محلول‌های هیپرتونیک برای بافت‌ها محرک‌اند.
13احتیاط‌های کار با ماده
احتیاط‌های معمول متناسب با مقدار ماده رعایت شود. استفاده از محافظ چشم و دستکش توصیه می‌شود.
14وضعیت رگولاتوری
در فهرست GRAS قرار دارد. در FDA Inactive Ingredient Database (فرآورده‌های تزریقی، استنشاقی، بینی، چشمی، خوراکی، گوشی، رکتال و موضعی) و در داروهای تزریقی و غیرتزریقی مجاز در اروپا وجود دارد.
15مواد مرتبط
پتاسیم کلرید؛ دکستروز؛ مانیتول؛ گلیسیرین.
16توضیحات
هنگام محاسبه مقدار سدیم کلرید لازم برای ایزوتونیک کردن محلول، باید کاهش نقطه انجماد یا معادل سدیم کلرید دارو و سایر مواد محلول را در نظر گرفت (محلول 0.9٪ نقطه انجماد را حدود 0.52 °C پایین می‌آورد). گریدهای مخصوص تزریق و همودیالیز برای ناخالصی‌هایی مانند برمید، یدید، آلومینیوم و اندوتوکسین حدود سخت‌گیرانه‌تری دارند.