PharmaVault
گنجینه اطلاعات داروسازی
The Pharmaceutical Information Vault
Excipient monograph · مونوگراف ماده جانبی
pharmavault.ir
Sodium lauryl sulfate
سدیم لوریل سولفات، اس‌ال‌اس
1نام‌های رسمی (فارماکوپه‌ای)
- BPSodium Laurilsulfate
- JPSodium Lauryl Sulfate
- Ph. Eur.Sodium Laurilsulfate
- USP–NFSodium Lauryl Sulfate
2مترادف‌ها و نام‌های تجاری
Dodecyl sodium sulfate; natrii laurilsulfas; SDS; sodium dodecyl sulfate; sodium laurilsulfate; sodium monododecyl sulfate; Texapon K12
3نام شیمیایی و شماره CAS
Sulfuric acid monododecyl ester sodium salt (mixture of sodium alkyl sulfates consisting chiefly of sodium dodecyl sulfate) · [151-21-3]
UNII 368GB5141J · PubChem CID 3423265
4فرمول تجربی و وزن مولکولی
C12H25NaO4S · 288.38
5طبقه عملکردی
سورفکتانت، امولسی‌فایر، لغزان‌کننده (لوبریکانت)
محدوده غلظت متداول: 1–2% as tablet lubricant · اشکال دارویی: جامد، نیمه‌جامد
6کاربرد در فرمولاسیون دارویی
یک سورفکتانت آنیونی که در طیف گسترده‌ای از فرآورده‌های غیرتزریقی به کار می‌رود: به عنوان امولسیون‌کننده (0.5–2.5٪)، شوینده در شامپوهای دارویی (حدود 10٪)، پاک‌کننده پوست (حدود 1٪)، حل‌کننده (بیشتر از حدود 0.25٪)، لغزان‌کننده قرص (1–2٪) و عامل مرطوب‌کننده (wetting agent) در قرص، کپسول و خمیردندان (1–2٪). در محیط‌های انحلال برای داروهای کم‌محلول و به عنوان عامل مرطوب‌کننده برای بهبود رهش دارو نیز مصرف می‌شود.
7توصیف
کریستال، پولک یا پودر سفید یا کرم تا زرد کم‌رنگ با لمس نرم، طعم صابونی و تلخ و بوی ضعیف مواد چرب. فارماکوپه‌ها دست‌کم 85٪ سدیم آلکیل سولفات بر حسب C12H25NaO4S را الزامی می‌دانند.
8ویژگی‌های معمول
- HLB
- حدود 40
- غلظت بحرانی میسل (CMC)
- حدود 8.2 mmol/L (حدود 0.23٪) در آب در 20 °C
- pH
- 7.0–9.5 (محلول آبی 1٪)
- نقطه ذوب
- حدود 204–207 °C (ماده خالص)
- حلالیت
- به‌راحتی محلول در آب و ایجاد محلول شیری‌رنگ (opalescent)؛ عملاً نامحلول در کلروفرم و اتر
9پایداری و شرایط نگهداری
در شرایط معمول نگهداری پایدار است. در محلول، در شرایط به‌شدت اسیدی (pH کمتر از حدود 2.5) به لوریل الکل و سدیم بی‌سولفات هیدرولیز می‌شود و حرارت این واکنش را تسریع می‌کند. در ظرف کاملاً بسته، دور از اکسیدکننده‌های قوی، در جای خنک و خشک نگهداری شود.
10ناسازگاری‌ها
با سورفکتانت‌ها و داروهای کاتیونی واکنش داده و باعث از دست رفتن فعالیت یا رسوب می‌شود. با نمک‌های یون‌های فلزی چندظرفیتی مانند آلومینیوم، سرب، قلع و روی ناسازگار است و با نمک‌های پتاسیم رسوب می‌دهد. محلول‌های آن برای فولاد نرم، مس، برنج و آلومینیوم کمی خورنده‌اند.
11روش تولید
لوریل (دودسیل) الکل، حاصل از روغن نارگیل یا هسته خرما یا سنتز، با سولفور تری‌اکسید یا کلروسولفونیک اسید سولفاته می‌شود و استر اسیدی حاصل با سدیم هیدروکسید یا سدیم کربنات خنثی می‌گردد.
12ایمنی
در صورت بلع مقادیر زیاد سمیت متوسطی دارد و باعث تحریک گوارشی می‌شود. به صورت وابسته به غلظت برای پوست، چشم و غشاهای مخاطی محرک است و با تماس مکرر ممکن است سد پوستی را آسیب بزند؛ اغلب به عنوان ماده محرک مرجع در آزمون‌های پوستی به کار می‌رود. همچنین ممکن است نفوذپذیری مخاط و پوست را نسبت به سایر مواد افزایش دهد.
13احتیاط‌های کار با ماده
پودر ریز آن برای چشم و مجاری تنفسی محرک است. از محافظ چشم، دستکش و ماسک گردوغبار یا رسپیراتور استفاده کنید و در محیط با تهویه مناسب کار کنید؛ گریدهای سوزنی یا دانه‌ای کم‌گردوغبار نیز در دسترس‌اند.
14وضعیت رگولاتوری
در آمریکا به عنوان افزودنی مستقیم غذایی برای مصارف مشخص مجاز است. در FDA Inactive Ingredient Database (فرآورده‌های دندانی، کپسول، سوسپانسیون و قرص خوراکی، فرآورده‌های موضعی و واژینال) و در داروهای غیرتزریقی مجاز در اروپا وجود دارد.
15مواد مرتبط
سدیم لورت سولفات؛ منیزیم لوریل سولفات؛ سدیم ستواستئاریل سولفات؛ دوکوزات سدیم.
16توضیحات
اثر مرطوب‌کنندگی قوی آن می‌تواند انحلال داروهای آب‌گریز را از قرص و کپسول بهبود دهد، ولی ممکن است در گرانولاسیون مرطوب و روکش‌دهی باعث کف کردن شود. هنگام مصرف در محیط انحلال، برهم‌کنش با پوسته کپسول ژلاتینی و داروهای کاتیونی را بررسی کنید.