PharmaVault
گنجینه اطلاعات داروسازی
The Pharmaceutical Information Vault
Excipient monograph · مونوگراف ماده جانبی
pharmavault.ir
Sucrose
ساکارز، سوکروز، شکر
1نام‌های رسمی (فارماکوپه‌ای)
- BPSucrose
- JPSucrose
- Ph. Eur.Sucrose
- USP–NFSucrose
2مترادف‌ها و نام‌های تجاری
beet sugar; cane sugar; α-D-glucopyranosyl-β-D-fructofuranoside; refined sugar; saccharose; saccharum; sugar
3نام شیمیایی و شماره CAS
β-D-Fructofuranosyl-α-D-glucopyranoside · [57-50-1]
UNII C151H8M554 · PubChem CID 5988
4فرمول تجربی و وزن مولکولی
C12H22O11 · 342.30
5طبقه عملکردی
شیرین‌کننده
محدوده غلظت متداول: up to 67% in syrups · اشکال دارویی: مایع، جامد
6کاربرد در فرمولاسیون دارویی
به عنوان شیرین‌کننده و افزایش‌دهنده ویسکوزیته در مایعات خوراکی، چسباننده و پرکننده در قرص‌ها (به‌ویژه قرص‌های جویدنی و لوزنج‌ها)، جزء اصلی روکش قندی و پایدارکننده و محافظ در برابر خشک‌کردن انجمادی (لیوپروتکتانت) در فرآورده‌های بیولوژیک لیوفیلیزه و مایع به کار می‌رود. غلظت‌های متداول: شربت‌ها حدود 67٪ وزنی (نزدیک به اشباع که خاصیت خودنگهداری دارد)؛ شربت روکش قندی 50–67٪ وزنی؛ چسباننده قرص 2–20٪ وزنی به صورت پودر خشک یا شربت 50–67٪ وزنی در گرانولاسیون مرطوب.
7توصیف
بلورهای بی‌رنگ، توده‌ها یا قالب‌های کریستالی، یا پودر کریستالی سفید. بی‌بو و شیرین است.
8ویژگی‌های معمول
- نقطه ذوب
- حدود 160–186 °C همراه با تجزیه
- حلالیت
- بسیار محلول در آب (حدود 1 در 0.5 در 20 °C)؛ کمی محلول در اتانول؛ عملاً نامحلول در کلروفرم و اتر
- چرخش ویژه
- +66.3° تا +67.0° (محلول آبی)
- چگالی حقیقی
- حدود 1.6 g/cm³
- غلظت ایزواسموتیک
- حدود 9.25٪ وزنی/حجمی
9پایداری و شرایط نگهداری
در دمای اتاق و رطوبت متوسط پایدار است. می‌تواند حدود 1٪ رطوبت جذب کند که با حرارت دادن تا حدود 90 °C آزاد می‌شود و بالاتر از حدود 160 °C کاراملی می‌شود. در اسید رقیق، به‌ویژه با حرارت، به گلوکز و فروکتوز هیدرولیز (اینورت) می‌شود؛ محلول‌های آبی رقیق آن نیز مستعد تخمیرند. در ظرف کاملاً بسته، در جای خنک و خشک نگهداری شود.
10ناسازگاری‌ها
مقادیر جزئی فلزات سنگین در ساکارز پودری ممکن است با برخی مواد مؤثر مانند آسکوربیک اسید ناسازگاری ایجاد کند. قند اینورت حاصل از هیدرولیز احیاکننده است و می‌تواند با آمین‌ها در واکنش قهوه‌ای‌شدن میلارد شرکت کند. ساکارز ممکن است مقادیر جزئی سولفیت ناشی از فرایند تصفیه داشته باشد.
11روش تولید
از نیشکر یا چغندرقند به دست می‌آید. شیره استخراج، با آهک شفاف‌سازی، با تبخیر تغلیظ و متبلور می‌شود؛ شکر خام با سانتریفیوژ جدا و با انحلال مجدد، رنگ‌بری و تبلور دوباره تصفیه می‌گردد.
12ایمنی
در روده به گلوکز و فروکتوز هیدرولیز و جذب می‌شود. مصرف منظم داروهای حاوی ساکارز پوسیدگی دندان را افزایش می‌دهد و مقدار قند و انرژی آن باید در بیماران دیابتی و در دوزهای زیاد یا مزمن در نظر گرفته شود. در عدم تحمل ارثی فروکتوز، سوءجذب گلوکز–گالاکتوز و کمبود سوکراز–ایزومالتاز باید از آن پرهیز شود.
13احتیاط‌های کار با ماده
احتیاط‌های معمول متناسب با مقدار ماده رعایت شود. گردوغبار ریز شکر ممکن است با هوا مخلوط انفجاری تشکیل دهد؛ از ایجاد گردوغبار و منابع اشتعال پرهیز شود.
14وضعیت رگولاتوری
در فهرست GRAS قرار دارد. در FDA Inactive Ingredient Database (از جمله فرآورده‌های خوراکی و برخی فرآورده‌های تزریقی) و در داروهای تزریقی و غیرتزریقی مجاز در اروپا وجود دارد و در اروپا درج هشدار برای بیماران دارای عدم تحمل قندها روی برچسب الزامی است.
15مواد مرتبط
شکر قابل تراکم؛ شکر قنادی؛ قند اینورت؛ گلوکز مایع؛ کره‌های قندی (sugar spheres).
16توضیحات
شربت‌های غلیظ به دلیل فعالیت آبی کم، محیط نامناسبی برای رشد میکروب‌ها هستند، اما رقیق شدن، مثلاً با میعان آب روی سطح شربت در حال نگهداری، ممکن است تخمیر را ممکن کند. ساکارز لیوپروتکتانت رایجی برای پروتئین‌هاست، زیرا در خشک‌کردن انجمادی آمورف باقی می‌ماند و ماتریکس شیشه‌ای تشکیل می‌دهد.