PharmaVault
گنجینه اطلاعات داروسازی
The Pharmaceutical Information Vault
Excipient monograph · مونوگراف ماده جانبی
pharmavault.ir
Tartaric acid
اسید تارتاریک
1نام‌های رسمی (فارماکوپه‌ای)
- BPTartaric Acid
- JPTartaric Acid
- Ph. Eur.Tartaric Acid
- USP–NFTartaric Acid
2مترادف‌ها و نام‌های تجاری
L-(+)-tartaric acid; acidum tartaricum; d-tartaric acid; 2,3-dihydroxybutanedioic acid; dihydroxysuccinic acid; E334
3نام شیمیایی و شماره CAS
(2R,3R)-2,3-Dihydroxybutanedioic acid · [87-69-4]
UNII 4J4Z8788N8 · PubChem CID 444305
4فرمول تجربی و وزن مولکولی
C4H6O6 · 150.09
5طبقه عملکردی
تنظیم‌کننده pH، عامل بافری
محدوده غلظت متداول: — · اشکال دارویی: جامد
6کاربرد در فرمولاسیون دارویی
به عنوان جزء اسیدی قرص‌ها، گرانول‌ها و پودرهای جوشان مصرف می‌شود و با سدیم بی‌کربنات یا کربنات واکنش می‌دهد و کربن دی‌اکسید آزاد می‌کند. به عنوان اسیدی‌کننده و تقویت‌کننده طعم در مایعات خوراکی، عامل بافری و کی‌لیت‌کننده و برای تشکیل نمک داروهای بازی نیز به کار می‌رود. در غذا و نوشیدنی‌ها به‌طور گسترده مصرف می‌شود.
7توصیف
کریستال‌های بی‌رنگ و شفاف یا پودر کریستالی سفید، ریز تا گرانولی. بی‌بو و با طعم بسیار ترش. ماده فارماکوپه‌ای ایزومر طبیعی L-(+) است.
8ویژگی‌های معمول
- نقطه ذوب
- 168–170 °C
- ثابت‌های تفکیک
- pKa1 حدود 3.0؛ pKa2 حدود 4.3 (25 °C)
- چگالی
- حدود 1.76 g/cm³
- چرخش ویژه
- +12.0° تا +12.8° (محلول آبی 20٪)
- حلالیت
- بسیار محلول در آب؛ به‌راحتی محلول در اتانول 95٪
9پایداری و شرایط نگهداری
در حالت جامد پایدار است. کمی رطوبت‌گیر است که در فرآورده‌های جوشان اهمیت دارد. در ظرف کاملاً بسته، در جای خنک و خشک نگهداری شود.
10ناسازگاری‌ها
با کربنات‌ها و بی‌کربنات‌ها (اساس کاربرد جوشان آن) و با بازها واکنش می‌دهد. با نمک‌های نقره و اکسیدکننده‌های قوی ناسازگار است و با بسیاری از یون‌های فلزی کمپلکس تشکیل می‌دهد.
11روش تولید
از پتاسیم هیدروژن تارتارات (رسوب یا درد شراب)، محصول جانبی شراب‌سازی، به دست می‌آید که به کلسیم تارتارات تبدیل و سپس با سولفوریک اسید تیمار می‌شود؛ اسید آزادشده با کریستالیزاسیون خالص‌سازی می‌شود.
12ایمنی
در غذا و فرآورده‌های خوراکی به‌طور گسترده مصرف می‌شود و در مقادیر معمول عموماً غیرسمی شناخته می‌شود، هرچند محلول‌های غلیظ آن محرک‌اند. دوزهای خوراکی زیاد ممکن است ناراحتی گوارشی ایجاد کنند. JECFA و EFSA برای L-(+)-تارتاریک اسید و نمک‌های آن مقدار مصرف روزانه قابل قبول (ADI) تعیین کرده‌اند.
13احتیاط‌های کار با ماده
احتیاط‌های معمول متناسب با مقدار ماده رعایت شود. پودر و محلول‌های آن چشم و غشاهای مخاطی را تحریک می‌کنند؛ محافظ چشم و دستکش توصیه می‌شود.
14وضعیت رگولاتوری
در فهرست GRAS قرار دارد. در اروپا به عنوان افزودنی غذایی پذیرفته شده است (E334). در FDA Inactive Ingredient Database (فرآورده‌های خوراکی، عضلانی و وریدی) و در داروهای تزریقی و غیرتزریقی مجاز در اروپا وجود دارد.
15مواد مرتبط
سیتریک اسید مونوهیدرات؛ فوماریک اسید؛ مالیک اسید؛ پتاسیم هیدروژن تارتارات؛ سدیم تارتارات.
16توضیحات
تارتاریک اسید رطوبت‌گیری کمتری از سیتریک اسید دارد و به همین دلیل در فرمول‌های جوشان جذاب است، ولی رطوبت پایین هنگام ساخت و بسته‌بندی ضدرطوبت همچنان ضروری است. برای خنثی‌سازی کامل، به ازای هر مول تارتاریک اسید 2 مول سدیم بی‌کربنات لازم است، یعنی حدود 1.1 بخش وزنی به ازای هر بخش اسید.