PharmaVault
گنجینه اطلاعات داروسازی
The Pharmaceutical Information Vault
Excipient monograph · مونوگراف ماده جانبی
pharmavault.ir
Tragacanth
کتیرا، تراگاکانت
1نام‌های رسمی (فارماکوپه‌ای)
- BPTragacanth
- JPTragacanth
- Ph. Eur.Tragacanth
- USP–NFTragacanth
2مترادف‌ها و نام‌های تجاری
Gum tragacanth; tragacanth gum; gum dragon; tragacantha; E413
3نام شیمیایی و شماره CAS
Dried gummy exudation from Astragalus gummifer Labillardière and other Asian Astragalus species · [9000-65-1]
4فرمول تجربی و وزن مولکولی
پلیمر، مخلوط یا ماده با ترکیب متغیر — فرمول مولکولی واحد ندارد.
5طبقه عملکردی
عامل ژل‌ساز، اصلاح‌کننده ویسکوزیته
محدوده غلظت متداول: — · اشکال دارویی: مایع، نیمه‌جامد
6کاربرد در فرمولاسیون دارویی
به عنوان عامل تعلیق‌کننده و امولسیفایر در مایعات خوراکی و لوسیون‌ها، معمولاً با غلظت حدود 0.5–2٪ وزنی/حجمی، و به عنوان غلیظ‌کننده در کرم‌ها، ژل‌ها و ژله‌ها مصرف می‌شود. به عنوان چسباننده قرص و لوزنج نیز به کار رفته و در غذا به‌طور گسترده مصرف می‌شود.
7توصیف
به صورت پولک‌های تخت، نواری‌شکل، سفید تا زرد کم‌رنگ و نیمه‌شفاف یا پودر سفید تا سفید مایل به زرد یافت می‌شود. بی‌بو و با طعم لعابی است. از نظر شیمیایی مخلوط پیچیده‌ای از پلی‌ساکاریدهای اسیدی حاوی گالاکتورونیک اسید، گالاکتوز، آرابینوز، زایلوز و فوکوز همراه با مقدار کمی پروتئین است.
8ویژگی‌های معمول
- ترکیب
- یک بخش محلول در آب (تراگاکانتین) و یک بخش بزرگ‌تر متورم‌شونده در آب (باسورین، تراگاکانتیک اسید)
- ویسکوزیته
- سوسپانسیون‌های 1٪ بسته به گرید معمولاً حدود 100–4000 mPa·s هستند؛ رفتار سودوپلاستیک دارند
- pH
- حدود 5–6 (سوسپانسیون آبی 1٪)
- حلالیت
- عملاً نامحلول در آب، اتانول و سایر حلال‌های آلی، ولی در 10 برابر وزن خود آب سرد یا گرم به‌سرعت متورم می‌شود و سل کلوئیدی چسبناک یا نیمه‌ژل تشکیل می‌دهد
9پایداری و شرایط نگهداری
پودر آن در شرایط خشک پایدار است. سوسپانسیون‌ها پس از حدود 24 ساعت به حداکثر ویسکوزیته می‌رسند و در pH حدود 4–8 پایدارترند؛ گرما و pHهای بسیار پایین یا بالا ویسکوزیته را کم می‌کنند. سوسپانسیون‌ها رشد میکروبی را تقویت می‌کنند و به نگه‌دارنده نیاز دارند. در ظرف کاملاً بسته، در جای خنک و خشک نگهداری شود.
10ناسازگاری‌ها
اثربخشی برخی نگه‌دارنده‌ها مانند بنزالکونیوم کلرید، کلروبوتانول و متیل‌پارابن را کاهش می‌دهد، در حالی که فنوکسی‌اتانول و بنزوئیک اسید کمتر تحت تأثیر قرار می‌گیرند. اسیدها و قلیاهای معدنی قوی و غلظت زیاد نمک‌ها ممکن است ویسکوزیته را کم کنند.
11روش تولید
صمغ از برش‌هایی که روی ریشه و ساقه این درختچه‌ها، عمدتاً در ایران و ترکیه، ایجاد می‌شود تراوش می‌کند؛ سپس جمع‌آوری، خشک و درجه‌بندی شده و ممکن است به پودر تبدیل شود.
12ایمنی
در غذا و فرآورده‌های خوراکی و موضعی به‌طور گسترده مصرف می‌شود و عموماً غیرسمی و غیرمحرک شناخته می‌شود. واکنش‌های حساسیتی از جمله موارد نادر درماتیت تماسی و آنافیلاکسی گزارش شده است. JECFA برای آن ADI «مشخص‌نشده» (not specified) تعیین کرده است.
13احتیاط‌های کار با ماده
احتیاط‌های معمول متناسب با مقدار ماده رعایت شود. از استنشاق پودر خودداری شود؛ محافظ چشم و ماسک گردوغبار توصیه می‌شود.
14وضعیت رگولاتوری
در فهرست GRAS قرار دارد. در اروپا به عنوان افزودنی غذایی پذیرفته شده است (E413). در FDA Inactive Ingredient Database (سوسپانسیون، شربت و قرص خوراکی) و در داروهای غیرتزریقی مجاز در اروپا وجود دارد.
15مواد مرتبط
صمغ عربی (اکاسیا)؛ صمغ گوار؛ صمغ کارایا؛ صمغ زانتان.
16توضیحات
ایران از منابع اصلی کتیرا (تراگاکانت) است و گریدهای نواری عموماً کیفیت بالاتری از گریدهای پولکی دارند. چون صمغ هنگام افزودن به آب گلوله می‌شود، بهتر است ابتدا در یک عامل مرطوب‌کننده مانند اتانول، گلیسرول یا پروپیلن گلیکول پراکنده یا با سایر پودرها مخلوط و سپس آب اضافه شود. کیفیت و ویسکوزیته بین سری‌های طبیعی متفاوت است.