PharmaVault
گنجینه اطلاعات داروسازی
The Pharmaceutical Information Vault
Excipient monograph · مونوگراف ماده جانبی
pharmavault.ir
Xylitol
زایلیتول
1نام‌های رسمی (فارماکوپه‌ای)
- BPXylitol
- JPXylitol
- Ph. Eur.Xylitol
- USP–NFXylitol
2مترادف‌ها و نام‌های تجاری
xylo-pentane-1,2,3,4,5-pentol; xylitolum; Xylisorb; Xylitab; E967
3نام شیمیایی و شماره CAS
xylo-Pentane-1,2,3,4,5-pentol · [87-99-0]
UNII VCQ006KQ1E · PubChem CID 6912
4فرمول تجربی و وزن مولکولی
C5H12O5 · 152.15
5طبقه عملکردی
شیرین‌کننده، رقیق‌کننده (پرکننده)
محدوده غلظت متداول: — · اشکال دارویی: جامد، مایع
6کاربرد در فرمولاسیون دارویی
شیرین‌کننده حجیم غیرپوسیدگی‌زا با شیرینی تقریباً برابر ساکارز است که در قرص‌های جویدنی، لوزنج‌ها، آدامس‌های دارویی، شربت‌ها و سایر مایعات خوراکی و فرآورده‌های بهداشت دهان مصرف می‌شود. گرمای انحلال به شدت منفی آن احساس خنکی محسوسی در دهان ایجاد می‌کند که با طعم‌های نعنایی هماهنگ است. گریدهای قابل پرس مستقیم (گرانوله) به عنوان پرکننده در قرص‌ها به کار می‌روند و اغلب بخش عمده وزن قرص را تشکیل می‌دهند؛ در شربت‌ها می‌تواند به‌طور جزئی یا کامل جایگزین ساکارز شود.
7توصیف
پودر یا گرانول کریستالی سفید و بی‌بو با طعم شیرین و اثر خنک‌کنندگی در دهان.
8ویژگی‌های معمول
- نقطه ذوب
- 92–96 °C
- حلالیت
- بسیار محلول در آب (حدود 1 در 1.6)؛ نسبتاً کم محلول در اتانول
- شیرینی نسبی
- تقریباً برابر ساکارز
- گرمای انحلال
- به شدت گرماگیر (حدود −150 J/g) که اثر خنک‌کنندگی ایجاد می‌کند
9پایداری و شرایط نگهداری
در برابر حرارت پایدار است؛ در دماهای معمول فرایند کاراملی نمی‌شود و چون گروه احیاکننده ندارد در واکنش میلارد شرکت نمی‌کند. تنها در رطوبت نسبی بالا رطوبت‌گیر است. در ظرف کاملاً بسته، در جای خنک و خشک نگهداری شود.
10ناسازگاری‌ها
با اکسیدکننده‌های قوی ناسازگار است.
11روش تولید
از هیدروژناسیون کاتالیزوری زایلوز تولید می‌شود که خود از هیدرولیز اسیدی همی‌سلولز غنی از زایلان از منابعی مانند چوب درخت توس یا چوب بلال به دست می‌آید؛ محصول خالص‌سازی و متبلور می‌شود. روش‌های مبتنی بر تخمیر نیز به کار می‌روند.
12ایمنی
به کندی و به‌طور ناقص جذب می‌شود و متابولیسم آن عمدتاً مستقل از انسولین است؛ بنابراین قند خون را فقط اندکی افزایش می‌دهد و در مقادیر متوسط برای بیماران دیابتی مناسب است. دوزهای خوراکی زیاد باعث اسهال اسمزی و نفخ می‌شوند؛ فرآورده‌هایی که بیش از مقادیر تعیین‌شده پلی‌ال دارند باید هشدار اثر ملین داشته باشند. پوسیدگی دندان را افزایش نمی‌دهد. زایلیتول برای سگ‌ها بسیار سمی است.
13احتیاط‌های کار با ماده
احتیاط‌های معمول متناسب با مقدار ماده رعایت شود. از ایجاد گردوغبار خودداری شود؛ استفاده از محافظ چشم توصیه می‌شود.
14وضعیت رگولاتوری
در ایالات متحده به عنوان افزودنی غذایی برای مصارف رژیمی خاص مجاز است. در اروپا به عنوان افزودنی غذایی پذیرفته شده است (E967). JECFA برای آن ADI «تعیین‌نشده» (not specified) در نظر گرفته است. در FDA Inactive Ingredient Database (فرآورده‌های خوراکی) و در داروهای غیرتزریقی مجاز در اروپا وجود دارد.
15مواد مرتبط
اریتریتول؛ ایزومالت؛ مالتیتول؛ مانیتول؛ سوربیتول.
16توضیحات
برخلاف بسیاری از پلی‌ال‌ها، شیرینی زایلیتول نزدیک به ساکارز است و بدون نیاز به شیرین‌کننده قوی قابل استفاده است. به دلیل نقطه ذوب پایین برای فرایندهای مبتنی بر ذوب نیز مناسب است، اما قرص‌های تهیه‌شده با آن ممکن است در نگهداری به حرارت و رطوبت حساس باشند.